Feminisme ziet nog 'zeurende kwesties'

AMSTERDAM, 9 MAART. “We zijn blij met ieder sprankje feminisme”, zeggen Anneke van Balen en Marijke Ekelschot van voorheen De Bonte Was, ooit Nederlands radicaalste feministische actiegroep. Vijftien jaar geleden organiseerden zij op de achtste maart een landelijke vrouwenstaking. Gisteren bezochten zij ter gelegenheid van de Internationale Vrouwendag evenals vele andere oud-strijdsters een talkshow in de Amsterdamse Balie over het feministische levensgevoel.

'Heeft het feminisme zichzelf overleefd?' was de vraag die ter tafel lag. Vier universitaire docentes uit Tilburg, Nijmegen en Amsterdam die zichzelf 'De Harde Kern' noemen zetten zich af tegen de nieuw-geëmancipeerden, vrouwen als de publiciste Malou van Hintum die feministes als ouderwetse zeurkousen beschouwen. Om te bewijzen dat het feminisme nog bestaansrecht heeft legde De Harde Kern een waslijst van 'zeurende kwesties' voor aan het PvdA-Kamerlid Karin Adelmund, televisie-medewerkster Ayfer Ergün en de directeur van de Amsterdamse Stadsschouwburg Cox Habbema.

Hoewel Adelmund en Habbema weinig reden tot klagen zeiden te hebben (leuke baan, leuke man, en mogelijkheden om privé en werk te combineren) noemen beiden zich volmondig feministes. De Turkse Ergün is in haar dagelijks leven meer bezig op te boksen tegen vooroordelen jegens allochtonen dan met het bevechten van vrouwenrechten en weigerde zichzelf daarom het etiket feministisch op te plakken.

Het debat moest gaan over een wervende feministische leefstijl, maar bracht niet aan het licht hoe dit wenkend perspectief kan worden bereikt. De achterstelling van vrouwen kwam wel duidelijk over het voetlicht. Slechts vijf procent van de moeders in Nederland werkt full time en het aantal vrouwen in hoge functies is om te huilen. Wat het percentage vrouwelijke hoogleraren betreft scoort Nederland, op Botswana na, het laagst op de wereldranglijst. Het inkomen van mannelijke dertigers is twee keer zo hoog als dat van vrouwen op die leeftijd. Ruim 130.000 kinderen staan op de wachtlijst voor kinderopvang. Moeders besteden vier keer zoveel tijd aan het huishouden en de kinderen als vaders. En zo waren er nog vele voorbeelden van de manier waarop vrouwen het leven zuur wordt gemaakt.

Maar een strategie om hier een eind aan te maken heeft De Harde Kern niet. Karin Adelmund zei te denken dat het helpt als mannen wordt duidelijk gemaakt dat het trendy is om te vaderen en hun voor te houden dat ze dan pas echt 'swingend' bezig zijn. Zij wil een beleid voeren dat gericht is op een gelijke verdeling van wonen, werken en liefde. Met wetgeving die het kostwinnersbeginsel afschaft, deeltijdarbeid stimuleert en loopbaanonderbreking mogelijk maakt, kan volgens haar een stap in die richting worden gedaan.

Cox Habbema stelde dat ze nooit heeft willen kiezen in het klassieke vrouwendilemma kinderen/werk omdat ze alles tegelijk wil. Want: Mannen hoeven ook niet te kiezen. Ergün merkte op dat het zo simpel niet ligt: zij is in de dertig en heeft wegens haar drukke baan niet eens tijd om na te denken over kinderen krijgen. Tegelijkertijd beseft ze dat de tijd dringt. Het combineren van betaalde arbeid met verantwoordelijkheden buiten dat werk is nog steeds het grote probleem voor vrouwen.

Als in de Balie één ding duidelijk werd, is het dat er voor het feminisme nog genoeg te bevechten is. Maar de vraag hoe dat moet, bleef onbeantwoord. In dat opzicht leek De Harde Kern nog maar een zacht pitje te zijn.