Vertaling

Ofschoon er in Nederland en België inmiddels een behoorlijk aantal mensen actief is dat werken uit de hedendaagse Chinese literatuur (CS 23-2) op bekwame en soms zelfs voortreffelijke wijze direct in het Nederlands kan vertalen, blijft het blijkbaar soms nodig dat vertalingen via een andere taal worden gemaakt. Dat hoeft geen ramp te zijn - veel hangt af van de kwaliteit van de als basis gebruikte vertaling - maar vergroot wel de kans op uitglijders.

Peter Abelsen heeft Mo Yan's De knoflookliederen op een alleszins aanvaardbare wijze uit het Engels in het Nederlands vertaald. Ik heb De knoflookliederen tenminste in een ruk uitgelezen. Zijn weerwoord op de bespreking van zijn werk door Michel Hockx vraagt echter om een repliek. Het is niet Abelsens schuld dat de Engelse vertaler ma vertaalt met 'mother' in plaats van met 'motherfucker' maar het is en blijft in het Chinees wel een grove vloek, hoe je hem ook in het Nederlands zou willen vertalen. Of zo'n vloek echter past in het karakter van het personage dat hem uit, lijkt me eerder aan de lezer om uit te maken dan aan de vertaler.

De vertaling van het woord compound door 'barakkenkamp' is wel de eigen keuze van Abelsen. Natuurlijk is het niet de bedoeling van Hockx dat de lange omschrijving die hij geeft ('het gebouwencomplex rondom een binnenplaats') gebruikt wordt in de vertaling. Een goed alternatief te vinden in het Nederlands is lastig omdat het gebouwencomplex de functies combineert van gemeentehuis en politiebureau. Maar een barakkenkamp is het zeker niet, eerder het grootste en duurste gebouw ter plaatse. Ook hier gaat het er niet om wat de vertaler zich voor kan stellen op het Chinese platteland, maar om wat daar te vinden is. 'Barakkenkamp' heeft voor Nederlanders misschien wel een grimmige klank, maar voor mij persoonlijk is het dan toch eerder een oord waar slachtoffers worden gehuisvest dan waar machthebbers zich verschansen. Bij lezing van de vertaling van Abelsen heb ik mij dan ook steeds weer opnieuw aan het woord 'barakkenkamp' gestoord.

Vertalen vergt niet alleen hart voor de zaak maar ook kennis van zaken. Vertalingen uit het Chinees moeten voldoen aan dezelfde kwaliteitseisen als vertalingen uit willekeurig welke andere taal dan ook. En de eerste eis aan de vertaler is te vertalen wat er staat, niet om in plaats van de schrijver literaire beelden te verzinnen.