Duitse beleid 'roeit de verkeerde kant op'; Strijd voor banen moet feller

BONN, 8 MAART. De Duitse regering doet te weinig tegen de tot een record van 4,27 miljoen mensen opgelopen werkloosheid. Kanselier Helmut Kohl moet liefst volgende week nog een topgesprek met de oppositie organiseren. Daarin moeten de omzetting van overwerkuren in meer werkgelegenheid, het groeiende probleem van illegale en te goedkope (onverzekerde) werknemers, vermindering van bruto loonkosten, meer accent op milieuvriendelijke nieuwe technologie én beperking van de toestroom van Rusland-Duitsers op de agenda komen.

Dit eiste de fractievoorzitter van de SPD, Rudolf Scharping, gisteren in een vaak heftig Bondsdagdebat over de werkloosheid en de economische toestand in Duitsland. Scharping karakteriseerde het regeringsbeleid met een citaat uit Mark Twains Huckleberry Finn: “Zij verloren de richting en roeiden steeds harder verder.” De regeringscoalitie (CDU/CSU en FDP) is nog slechts in haar politieke overleving geïnteresseerd, ze heeft het overzicht verloren, verweet Scharping kanselier Helmut Kohl, die aanwezig was maar niet het woord voerde.

In het debat, dat merkbaar in het teken stond van de aanstaande regionale verkiezingen in Baden-Württemberg, Rijnland-Palts en Sleeswijk-Holstein (24 maart), kritiseerden de regeringspartijen van hun kant de SPD en de Groenen omdat zij in de deelstaten waar zij besturen een anti-industriële politiek zouden voeren. Daardoor brengen zij schade toe aan de werkgelegenheid en brengen bedrijven nog sterker in de verleiding om investeringen en produkties naar het buitenland te verplaatsen, aldus Peter Hintze, secretaris-generaal van de CDU.

Hintze noemde de recente bijna-crisis over de verkeers- en milieupolitiek in Noordrijn-Westfalen als voorbeeld. Daar is de sinds acht maanden regerende rood-groene coalitie voortdurend verdeeld over de aanleg van autowegen, de uitbreiding van vliegvelden (Keulen, Dortmund, Paderborn), hun aansluiting op het ICE-railnet, vergunningen voor nachtvluchten en de geplande exploratie van het nieuwe grote bruinkoolgebied Garzweiler II (bezuiden Mönchengladbach). De Groenen wijzen dergelijke projecten om milieuredenen af, wat Hintze tot de vraag bracht: “Moeten we de nieuwe markten in Azië misschien op de fiets veroveren?”

Naast de brede bezorgdheid over de snel groeiende werkloosheid speelden de vrees dat Duitsland afglijdt naar een langdurige recessie en de slinkende kans dat het zogenoemde “Bondgenootschap voor werk” een succes wordt een rol in het debat. Dat de huidige minirecessie (twee kwartalen met negatieve groei sinds herfst vorig jaar) komende zomer zal eindigen, zoals minister Günter Rexrodt (economische zaken, FDP) en de meeste economische onderzoeksinstituten aannemen, wordt steeds vaker betwijfeld. Alleen als de Duitse export dankzij een opleving van de internationale conjunctuur na de zomer weer aantrekt en als de particuliere consumptie en uitbreidingsinvesteringen in Duitsland dat ook doen, mag straks een einde van de recessie worden verwacht. Het Berlijnse economische instituut DIW vreest echter dat de particuliere consumptie noch de uitbreidingsinvesteringen dit jaar zullen groeien omdat 1) de burgers onzeker zijn en liever sparen en 2) bedrijven buiten Duitsland meer rendement van hun investeringen mogen verwachten.

Het overleg tussen regering, werkgevers en werkgevers over een Bondgenootschap voor werk is intussen in de metaal nagenoeg vastgelopen. De vakbond IG Metall, die CAO-matiging (een 0-lijn) tot het jaar 2.000 in ruil voor banengaranties aanbiedt, verwijt de werkgevers onbeweeglijkheid, bijvoorbeeld als het gaat om de omzetting van overuren in extra banen. Het touwtrekken daarover is vorige week naar regionale onderhandelaars verplaatst. Nu de bouwbonden en de bonden van overheidspersoneel met CAO-eisen van 5 en 6 procent zijn gekomen vinden de werkgevers in het algemeen dat niet meer van “een realistisch klimaat” voor een nationale consensus over inkomensmatiging en werkgelegenheid kan worden gesproken. Wat zou betekenen dat een daarop gericht actieprogramma waarover de regering en de sociale partners begin dit jaar een principe-akkoord bereikten (doel: halvering van de werkloosheid in het jaar 2.000) na twee maanden al op losse schroeven dreigt te raken.