Bezem gaat door Newyorkse bureaucratie

NEW YORK, 8 MAART. “New York heeft nog altijd een onevenwichtige economie. Enkele decennia geleden ging de stedelijke overheid in allerlei activiteiten die beter in particuliere handen kunnen zijn. Wij proberen dat dan ook terug te draaien en veel te privatiseren.”

Aan het woord is Rudy Giuliani, sinds ruim twee jaar burgemeester van New York City. Giuliani, een voormalige openbare aanklager, is de eerste Republikeinse burgemeester in de stad sinds de jaren zestig. Hij haalt de bezem door de bureaucratie en werkt hard aan het privatiseren van allerlei diensten. Hij houdt er uitgesproken meningen op na. “Dat recente rapport van de Regional Planning Association was interessant maar niet bruikbaar”, zegt hij over een recent rapport dat 75 miljard dollar aan investeringen in de infrastructuur bepleit.

Giuliani is ook een praktisch man die een stad draaiende moet houden. Hij begrijpt dat het belangrijk is voor New Yorks economische basis om de hoofdvestigingen van 49 grote multinationals te behouden. Hij wil de VN per se te vriend houden want het levert de stad 3,3 miljard dollar aan omzet per jaar op. Hetzelfde geldt voor 'Hollywood', dat enkele jaren geleden gillend uit de stad wegliep, maar veel geld binnenbrengt door films in New York City te draaien en, indirect, door het toerisme te bevorderen. Hij noemt New York graag de hoofdstad van de wereld.

“We hebben de stad weer geopend voor bedrijven”, aldus Giuliani voor een gehoor van internationale pers. “Het doel is de concurrentie te bevorderen. Als diensten moeten wedijveren om de opdracht te krijgen, worden ze efficiënter en vaak ook effectiever.” Giuliani vindt dat een stad zich moet bezighouden met de essentiële zaken. New York City had een televisiezender en radiozenders. De stad heeft ziekenhuizen en tankstations, wilde al zijn wegenonderhoud zelf doen en runt met de deelstaatoverheid via een bestuurslichaam dat de Port Authority heet ook de havens en de vliegvelden.

Giuliani heeft er stevig het mes in gezet. Het tv-station is verkocht voor 207 miljoen en drie van de 17 ziekenhuizen worden nu verzelfstandigd. New York was tot voor kort de grootste werkgever in de ziekenhuissector na de federale overheid. “Het wegenonderhoud wordt verzelfstandigd, we kijken naar het parkonderhoud en zelfs naar de gevangenissen”, aldus Giuliani. “Er zijn allerlei zaken waar de stad steeds verder in verzeild is geraakt met als gevolg dat de stad om dat allemaal te betalen de gekste belastingen moest gaan invoeren, zoals de huurbelasting voor commerciële gebouwen.” Giuliani wil dat allemaal veranderen om het klimaat weer aantrekkelijk voor particulier eigendom te maken.

De Newyorkse economie groeit weer langzaam maar het herstel is nog steeds traag. De werkloosheid in de stad is nog altijd een volle procent hoger dan het landelijk gemiddelde en dat is tijdens de gehele periode van economische groei sinds 1991 het geval geweest. De laatste recessie is ook pas veel later geeindigd in New York City.

“De stad is na de crash van 1987 door een heel diep dal gegaan”, zegt Giuliani. “Een enorm banenverlies van tienduizenden, het grootste verlies sinds de Depressie, was het gevolg. Pas in de tweede helft van 1993 werd het weer beter en zagen we werkelijke groei. De rest van de VS had op dat moment alweer twee jaar groei achter de rug.” Pas in 1994 en 1995 zijn er weer fors banen bijgekomen, dertig a vijfendertigduizend per jaar. Toch is Giuliani niet geheel tevreden. De 2 tot 3 procent economische groei per jaar is volgens hem te weinig in vergelijking met vorige herstelperiodes, toen de groei soms 6 tot 7 procent bedroeg.

Een sector die zich werkelijk heeft hersteld is het toerisme. In 1995 had New York het beste jaar ooit, gerekend naar het aantal overnachtingen van ongeveer 75 miljoen. De dalende criminaliteitscijfers hebben volgens Giuliani direct al resultaat opgeleverd. Giuliani heeft zich ook sterk gemaakt voor een verzoening met Hollywood, dat enkele jaren geleden de stad meed omdat er niet te werken viel met de vakbonden. In 1995 werden er opnieuw enkele tientallen films geschoten, volgens Giuliani meer dan ooit tevoren. “Films waarin New York het decor is, zijn goed voor de stad”, zegt Giuliani. “Mensen over de hele wereld kijken ernaar en zeggen: daar wil ik heen.”

De presidentiële voorverkiezingen van gisteren waren van groot belang voor de deelnemers. De Republikeinse kandidaten willen graag de 107 afgevaardigden naar de conventie achter zich krijgen. Giuliani wilde tevoren niemand publiek steunen maar is uitgesproken fel over Pat Buchanan. “Die man zou als president bijzonder slecht voor deze stad zijn”, zegt Giuliani in het gesprek dat vlak voor de voorverkiezingen plaatsvindt. “Hij is anti-immigratie en anti-integratie. Deze stad leeft van immigratie en vernieuwt zich daar telkens weer door.”

Giuliani is ook niet te spreken over het campagne-idee van Steve Forbes om een vast belastingpercentage voor iedereen in te voeren. Hij noemt het “krankzinnig”. Volgens hem krijgen bewoners van New York het daardoor extra zwaar want zij betalen ook inkomstenbelasting aan stad en staat.

New York heeft lang op te grote voet geleefd. Jaarlijkse overschrijdingen leidden tot structurele begrotingstekorten die Giuliani zegt te willen wegwerken. Hij heeft al 19.000 overheidsbanen geschrapt maar ook dit jaar moet er opnieuw worden bezuinigd om een onverwacht ontstaan gat van 2 miljard dollar in de begroting van ongeveer 32 miljard dollar te dichten. Giuliani, die tijdens de viering van 50 jaar Verenigde Naties de Palestijnse leider Yasser Arafat uit een concertzaal liet verwijderen, heeft altijd een pasklare oplossing voor problemen. Het zal pas bij de volgende burgemeestersverkiezingen duidelijk zijn of het volgens Newyorkers de juiste waren.