Onthutsende analyse van het mismanagement

Mismanagement, op weg naar de chaos. Door Wim Koesen. Uitg. Scheffers, 143 blz. Prijs: f29,90.

Iedere manager heeft de mismanagementstaf in zijn ransel en de wereld is van mismanagement vervuld. Maar wie weet van zichzelf of hij een mismanager is? Niemand zal hem dat vertellen. Zijn baas niet, gegeven de kans dat hij er zelf eentje is. Zijn naaste medewerkers niet, want die zouden verantwoordelijkheid nemen. De rest niet, want die zijn te beleefd of ze kijken wel uit. En zijn vrouw zegt het niet, want manlief brengt de poen in.

Koesen geeft een analyse van de kwaliteit van ons management, die je de eetlust langdurig ontneemt. Dat doet hij niet op basis van vluchtige impressies, hij diept de wereld uit tot op het bot. Van het bedrijfsleven laat hij geen steen op de ander, ook bij de overheid blijft er niemand intact. Bij managementbenoemingen wordt uitermate slordig te werk gegaan. Wanneer de herdershond van een kudde schapen naar een betere positie vertrekt, noemt de baas van die hond het meest in het oog springende schaap tot hond. Want dat is goedkoper dan een nieuwe hond aantrekken en een schaap is voor de baas minder bedreigend. Als dit schaap uit de rode cijfers blijft en goed mooi kan zitten, laat de baas hem mooi zitten. Welke manager zal bekennen dat zijn preoccupatie vooral is gericht op behoud van zijn stoel. Mismanagement houdt zichzelf in stand, ongeacht de prijs.

Koesen hekelt de macht van de televisie, waar kwaliteit slechts in kijkcijfers wordt gemeten en de grauwe middelmaat hoogtij viert. Onder de buiskoningen en hun bondgenotem, de topsporters en popzangers staan de Andere Bekende Nederlanders, de kok, seksuoloog, helderziende, bejaardenvoorzitter, voormalig intellectueel. Door hun positie in TV-land maken zij de dienst uit. Zij zijn de managers van de samenleving.

Het boek bevat niet de geringste neiging tot ironie of milde spot. Het is een woedend boek, geen vergoelijkend woord kan er af. Geen enkel begrip voor de voortdurende toename van complexiteit van ons leven, waarbinnen de manager in zijn zielige eentje toch koers moet houden. Geen enkel woord van erkentelijkheid voor de positieve bijdrage van mismanagers. Immers dank zij hen blijft er altijd een ruime dosis inefficiency over en is de effectiviteit veelal onder de maat. Zij stimuleren hun medewerkers hun lot in eigen handen te nemen, zelfstandig te worden en beter weerbaar in alsmaar moeilijker tijden te zijn. Zij creëren voortdurend nieuwe banen, vooral bij de concurrent. Dank zij die onophoudelijke inzet wordt veranderen van baan heel gewoon, zelfs in Nederland. Zonder hen werd de moordende concurrentiestrijd alleen nog maar moordender, met nog veel meer werklozen. Voor al die goede doelen blijft de mismanager de rots in de branding, nimmer belust op persoonlijk voordeel en leuk is dat niet.

Koesen vraagt zich af hoe het mogelijk is dat in de onvoorstelbaar belangrijke functie van manager zo onvoorstelbaar veel wordt geknoeid. De mens is het enige dier dat zich herhaaldelijk aan dezelfde steen stoot en daarvoor de schuld bij de steen legt. Doordat er in zijn hoofd drie soorten hersenen zitten, van het reptiel, de roofdier en dat wat hem tot homo sapiens moet gaan maken, heeft hij het vreselijk moeilijk en dus kan hij er zelf niets aan doen. De schuld ligt dus echt bij die bazen en naaste medewerkers en al die vrouwen. Maar zijn die mismanagers er dan niet zelf bij? Kunnen zij zelf niet in de spiegel kijken en voor hun diepste probleem op zoek gaan naar hulp? Zo van: “Help me, ben ik er eentje?”

Nou zal zo'n manager, geplaagd door de vraag of hij zelf wellicht een miskleun is, besluiten dit onthutsende werk van Koesen te kopen. Cadeau krijgt hij het nooit, dat is logisch. En hij leest en hij leest, en kan zichzelf onthutsend goed herkennen. Voor het eerst bereid de fout echt bij zichzelf te zoeken scheurt hij door de tekst, smachtend naar genezing. Maar die komt niet, want ondanks adviezen van links en van rechts biedt Koesen geen oplossing. Professor Pim Fortuyn noemde het bij de presentatie van het boek zelfs als enige serieuze kritiek: de auteur had het niet bij beschouwingen mogen laten, iéts had hij terug moeten doen. Maar dat heeft hij kennelijk bewust achterwege gelaten.

Als u nu, zo'n zelfonderzoekende mismanager, dit boek heeft gekocht en u mist die felbegeerde remedie, lees het dan nog eens. Want het staat er wel, maar vreselijk verpakt. Vindt u het dan nog niet, bel dan naar de schrijver. Ga niet, door al wéér geen uitzicht, misnoegd de nieuwe golf van het 'loslaten' volgen, door goeroes als dé toekomst verkocht. Begin niet zonder inzicht met een transformatie van manager tot leider. Want in de kortste keren bezondigt u zich aan een nog veel ergere kwaal dan mismanagement, namelijk mis-leiding.