MESUT YILMAZ; Degelijk maar saai

ANKARA, 7 MAART. Ongetwijfeld was Mesut Yilmaz, de nieuwe Turkse premier, zeer opgelucht toen hij gisteravond de lijst met ministers van de nieuwe rechtse minderheidsregering bij president Süleyman Demirel indiende. Toen Demirel zijn fiat gaf aan de regeringscoalitie kwam immers niet alleen een einde aan de politieke impasse in Turkije, maar ook het huwelijk van Yilmaz was gered. Zijn vrouw had aangekondigd van hem te gaan scheiden als hij met de moslim-fundamentalistische Welvaartspartij in zee zou gaan.

De 53ste regering sinds de oprichting van de Turkse republiek in 1923 bestaat uit de twee grootste rechtse partijen in Turkije, de Moederlandpartij (ANAP) van Yilmaz en de Partij van het Juiste Pad (DYP) van Çiller. Samen beschikken ze over 261 van de 550 zetels in het parlement. Het premierschap wordt gedurende de komende vijf jaren verdeeld over de twee partijen. Yilmaz zal het ambt tot het einde van het jaar vervullen.

Yilmaz wordt algemeen gezien als een saaie, maar betrouwbare politicus, die, in tegenstelling tot Çiller, vertrouwd is met de logge bureaucratie in Turkije. De persoonlijke animositeit en politieke rivaliteit tussen de leiders van ANAP en DYP zijn er de oorzaak van dat de coalitiebesprekingen in Turkije ruim twee maanden in beslag namen.

Die haat van Yilmaz jegens Çiller bracht hem er vorige maand toe om met de moslim-fundamentalistische Welvaartspartij te onderhandelen over een coalitieregering, dit ondanks zijn belofte aan de kiezers om een tegenwicht te bieden aan de 'politieke islam' in Turkije. Onder druk van het seculiere establishment en de dreigende taal van zijn eigen vrouw ging Yilmaz uiteindelijk toch in zee met demissionair premier Çiller. “Ik heb altijd geweten dat Mesut niets zou doen wat de natie en de staat zou schaden”, zei Berna Yilmaz daarop in een vraaggesprek.

Mesut Yilmaz (48), die politieke wetenschappen studeerde, komt uit een welgestelde familie in Rize aan de Zwarte Zee. In 1983, drie jaar na de militaire staatsgreep, stapte hij vanuit het bedrijfsleven over naar de politiek. Hij was mede-oprichter van de centrum-rechtse ANAP van wijlen president Turgut Özal, die de nadruk legde op een exportgerichte, liberale economische politiek. Tot 1990 bezette hij verschillende ministeries, waaronder de post van Buitenlandse Zaken. In 1991 was hij enkele maanden premier.

Na de plotselinge dood van Özal in april 1993 werd Yilmaz de nieuwe leider van ANAP. Sinds die tijd heeft hij zowel zichzelf als de partij verwijderd van Özal en diens invloedrijke familie. Het kwam zelfs tot een openlijke breuk met de vrouw van wijlen Özal, Semra, aanvankelijk een bewonderaarster van Yilmaz.

Aan het eind van 1991 werd ANAP bij de verkiezingen verslagen door de DYP van Demirel, die midden 1993 als partijleider werd opgevolgd door de econome Çiller. Yilmaz voerde een sterke oppositie tegen de DYP en Çiller, waarbij hij zich zelfs niet ontzag de vrije-marktprincipes van zijn partij te verloochenen. En ondanks de pro-Westerse oriëntatie van ANAP keerde hij zich tegen de door Çiller met de EU overeengekomen douane-unie en operatie 'Provide Comfort', de geallieerde luchtmacht die de Koerden in Noord-Irak vanuit Turkije beschermd.

Gedurende de verkiezingscampagne lanceerde Yilmaz de mogelijkheid van politieke hervormingen voor de Koerden in Zuidoost-Turkije, maar zijn voorstellen werden gesmoord door de oppositie daartegen in zijn eigen partij en de nationalistische retoriek van Çiller.