Etikettering

In oktober vorig jaar maakte de EU-ministerraad de weg vrij voor het zonder specifieke etikettering op de markt brengen van herbicide-resistente of insektenresistente gewassen, schreef Marianne Heselmans in haar artikel Werken aan Wortels (W&O, 15 feb.). Die weg is echter nog geenszins geëffend. De beslissing waarover zij schreef betreft het gemeenschappelijk standpunt dat de Raad van Ministers innam over de zogenoemde 'novel food'-verordening, een regeling voor toelating en etikettering van voedingsmiddelen en voedselingrediënten die met behulp van nieuwe biotechnologie zijn geproduceerd.

Die regeling komt er niet alvorens de Raad overeenstemming heeft bereikt met het Europees Parlement. Deze week werd het EP-debat over het standpunt van de Raad voorbereid in de commissie milieu, consumentenzaken en volksgezondheid. Die voorbereiding belooft een stevig debat met de Raad. Een meerderheid van de parlementscommissie vond het raadsstandpunt onaanvaardbaar.

Het raadsvoorstel leunt zowel in de definitie van 'nieuwe voedingsmiddelen', als in de voorschriften voor veiligheidstoetsing en etikettering sterk op twee onderscheidingen: die tussen de aanwezigheid van levende dan wel dode genetisch veranderde organismen en die tussen voedingsmiddelen die wezenlijk van bestaande produkten verschillen of daaraan chemisch identiek zijn. Verder wordt verschil gemaakt tussen genetische veranderingen om landbouwkundige redenen en die van consumptie-eigenschappen (het voorbeeld van Marianne Heselmans verwijst daarnaar).

Voor de parlementaire commissie spelen deze onderscheidingen een ondergeschikte rol. Dat betekent dat als het aan haar ligt alle met behulp van genetische manipulatie geproduceerde voedingsmiddelen onder de verordening komen te vallen, of ze nu zelf wel of geen vreemd (dood of levend) genetisch materiaal bevatten.

De commissie wil één Europese toelatingsprocedure voor al deze produkten, daar waar de Raad een onderscheid maakt tussen een uitgebreide en vereenvoudigde (in eerste instantie nationale) toelating. De etiketteringsverplichting wordt volgens de ideeën van de milieucommissie aanzienlijk uitgebreid, zodat die niet alleen geldt voor de genetisch veranderde tomaat, maar ook voor de ketchup die ervan wordt gemaakt. Niet alleen voor de met genetisch manipulatieve technieken gekweekte suikerbiet, maar ook voor de suiker die eruit wordt gewonnen. En niet alleen voor de maïs die als gevolg van genetische manipulatie een hoger suikergehalte heeft, maar ook voor die welke herbicide-resistent is gemaakt.

Natuurlijk, de amendering in de milieucommissie betekent nog niet dat het raadsvoorstel nu definitief van tafel is. Er volgt nog een plenaire behandeling in het Europees Parlement en vervolgens moeten Raad en Parlement, eventueel na bemiddeling, tot overeenstemming zien te komen. Het is zeker niet vanzelfsprekend dat de ideeën van de Raad ongeschonden de eindstreep halen. In de eerste plaats omdat er bij veel parlementariërs bezwaren tegen het raadsvoorstel lijken te leven. Bovendien heeft het parlement op dit onderwerp in laatste instantie vetorecht, wat de Raad kan dwingen tot andere gedachten te komen.

Tenslotte, is ook in de Raad het ingenomen standpunt omstreden. Niet alleen stemden de Duitse, Zweedse, Deense en Oostenrijkse vertegenwoordigers tegen. Ook Nederland, Spanje en Portugal waren niet tevreden, hoewel ze uiteindelijk voor het gemeenschappelijk standpunt stemden.

De Nederlandse delegatie heeft in de voorbereidende vergaderingen sinds 1990 de consumentenbelangen met grote inzet verdedigd. Haar twee belangrijkste bezwaren, het onderscheid tussen de aanwezigheid van levende en niet-levende genetisch veranderde organismen en de uitzondering voor om landbouwkundige redenen aangebrachte veranderingen, liet de delegatie bij haar instemming op schrift zetten. Met die instemming beoogden de Nederlandse vertegenwoordigers zowel vanwege industriële als consumentenbelangen de procedure niet nog langer op te houden, erop vertrouwend dat ook in het Europees Parlement het geluid van consumenten en milieubeweging weerklank zou vinden. De behandeling van het verordeningsvoorstel in de parlementaire milieucommissie stemt wat dat betreft hoopvol.