De winkel van James Bond

Spymaster, 3 Portman Square, London W1G 9PS.

Tel: (017)14 86 38 85.

“Nog niet zo lang geleden hebben we een kogelvrij vest aan een oude vrouw verkocht”, zegt directeur Lee Marks van de Londense speciaalzaak Spymaster. “Normaal informeren we er niet naar, maar we wilden toch wel eens weten waarvoor ze het wilde gebruiken. Het bleek dat haar tuin naast een spoorweg lag en elke keer als er een trein langs denderde vloog er grint over haar heg. Met dat kogelvrij dacht ze veilig te kunnen tuinieren.”

Marks kan het moeilijk ontkennen: er komen vreemde klanten bij Spymaster over de vloer. Marks: “Iedereen denkt bij afluisterapparatuur altijd onmiddellijk aan spionage, maar we verdienen het meest aan zendertjes waarmee in de Golfstaten rijknechten op kamelen contact met hun trainers onderhouden.”

Zelfs studenten weten de winkel aan Portman Square - schuin achter het warenhuis Selfridges - te vinden. Niet om tijdens examens de juiste antwoorden ingefluisterd te krijgen, zoals The Sunday Times laatst suggereerde, maar om er zeer gevoelige recordertjes te kopen waarmee ze colleges kunnen opnemen. Marks: “Geloof het of niet, maar deze studenten lijden aan woordblindheid.” Diezelfde apparaten - met meer dan zes uur speeltijd - blijken ook populair bij vrouwen die hun mannen van overspel verdenken. Marks: “We verkopen ze meer aan vrouwen dan aan mannen. Ik weet niet of dat iets zegt over de achterdocht van vrouwen of over het gedrag van mannen.”

Hoewel de winkel pas een half jaar geleden zijn deuren voor het publiek opende, is Spymaster al vier jaar actief. Aanvankelijk verkochten de broers Michael en Lee Marks apparatuur aan radio-amateurs, maar daar was geen droog brood meer mee te verdienen. Lee: “Radio-amateurs bellen stad en land af om apparatuur tegen de laagste prijzen te kopen. De marges stelden op het laatst niets meer voor. We hadden ook afluisterapparatuur in ons assortiment. Daar is erg moeilijk aan te komen en daar wordt dan ook veel meer geld voor geboden.” Uiteindelijk besloten de broers zich op surveillance-apparatuur toe te leggen. “Aanvankelijk deden we zaken vanuit de kelder van ons huis”, zegt Marks. “Maar ja, dan zat je zaterdag net aan het ontbijt, kwamen er grote limousines met Arabieren aangereden.”

Marks leek het bovendien een goed idee om de apparatuur aan een breder publiek te tonen. “We wilden af van die sfeer van geheimzinnigheid. Wat we hier verkopen is gespecialiseerde technologie, meer niet.” Om toch de aandacht op hun zaak te vestigden werd evenwel de naam Spymaster bedacht. “Wees eerlijk”, lacht Lee. “Dit is het soort winkel waar je James Bond zou kunnen ontmoeten.” De meeste apparaten liggen achter vitrines uitgestald en mogen vrij worden bezichtigd. Marks heeft er dan ook geen enkel bezwaar tegen als toeristen zijn zaak bezoeken, ook al komen ze alleen maar kijken. “We hebben wel een knip op de deur laten zetten om nieuwsgierige schoolkinderen af te schrikken.” Een verdieping lager - in geblindeerde kantoren met foto's van haaien aan de muur en mitrailleurs in de gang - kunnen klanten hun wensen kenbaar maken. “Daar hebben ze enige privacy”, zegt Marks. “Je gaat niet waar iedereen bij staat vertellen dat je je buurman wilt afluisteren.” Al onderstreept Marks dat zijn klanten vrijwel nooit vertellen waarvoor ze de apparatuur gebruiken. “We informeren hooguit naar de omstandigheden. Over welke afstand willen ze afluisteren? Wat staat er precies tussen zender en ontvanger?”

Trots demonstreert Marks laptop-computers waarmee telefoongesprekken kunnen worden afgeluisterd, zendertjes die in stopcontacten en lichtschakelaars kunnen worden verstopt, rookalarms die met camera en microfoon zijn uitgerust, camera's die in koffers verborgen zitten en een attachékoffer die onder stroom kan worden gezet, zodat dieven er niet mee aan de haal kunnen gaan. Ook is een grote collectie boeken beschikbaar, waaronder een vierdelige 'Poor Man's James Bond'. Spymaster verkoopt zelfs een afweermiddel tegen haaien. “In hartje Londen”, lacht Marks. “Er is niettemin veel vraag naar.”

Marks verkoopt ook apparaten waarmee andere spullen uit het assortiment onschadelijk kunnen worden gemaakt. “Zo gaat dat nu eenmaal. Eerst had je de kogel, toen werd het kogelvrije vest geïntroduceerd. Jaren geleden werden de eerste afluisterapparaten geïntroduceerd die je op afstand kunt uitschakelen, zodat ze niet worden opgemerkt. Inmiddels is er apparatuur waarmee je die toestellen ook kunt opsporen.”

De apparatuur mag volgens Marks volstrekt legaal verkocht en gebruikt worden, in elk geval in Groot-Brittannië, dat geen privacy-wetgeving kent. Mars: “U kunt hier gerust uw buurman afluisteren. Iets anders is dat ik de apparatuur eerst zal moeten installeren en ik voor huisvredebreuk kan worden opgepakt.”

Sinds twee jaar geleden door Britse kranten telefoongesprekken werden gepubliceerd tussen Lady Di en haar geheime liefde, wordt door Britse parlementariërs steeds vaker aangedrongen op verbod van afluisterapparatuur, waaronder telefoonscanners. Maar Marks zegt dat de mogelijkheden van die scanners danig worden overschat. “De gesprekken met Lady Di zouden door een bankdireceur met een normale scanner zijn opgepikt. Daar geloof ik niets van. Het is vreselijk moeilijk om met een scanner vijftien minuten lang een telefoongesprek te volgen.”

Omdat zijn winkel wordt platgelopen, overweegt Marks een tweede zaak in Londen te openen en een derde in een andere Engelse stad, al weet hij nog niet welke. Ook denkt hij al aan vestigingen in andere Europese steden. “Naar de Benelux heb ik nog niet gekeken”, zegt hij. “Ik denk in eerste instantie aan landen als Duitsland, Frankrijk en met name Italië. Nee, niet wegens de mafia, want die zit overal, maar wegens de mode-industrie. De concurrentie in die sector is moordend.”