Geen vervangers voor zwangere parlementariërs

DEN HAAG, 6 MAART. Er komt geen zwangerschapsregeling voor volksvertegenwoordigers. De regeling voor de invoering van het tijdelijk lidmaatschap voor parlement, provinciale staten en gemeenteraad werd gisteren in de senaat verworpen.

“Dit is een tegenslag voor iedereen die het goed meent met de emancipatie”, zei premier Kok na afloop van de stemming.

Voor de introductie van een zwangerschapsregeling voor volksvertegenwoordigers is een wijziging van de grondwet nodig. Een wijziging van de grondwet moet twee maal door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld. Bij de tweede keer is de steun van een tweederde meerderheid vereist.

In de vorige kabinetsperiode gingen beide Kamers akkoord met het voorstel en ook onder dit kabinet heeft de Tweede Kamer er al mee ingestemd. Gisteren verwierpen de senaatfracties van VVD, SGP, GPV, RPV, AOV, en Groenen/regionale partijen het voorstel. In totaal stemden 27 senatoren tegen en 43 voor zodat het niet is aangenomen omdat het voorstel met ten minste tweederde van het aantal uitgebrachte stemmen moet worden aanvaard.

Kok wees erop dat het kabinetsplan op een ongelukkig tijdstip - drie dagen voor de Internationale vrouwendag - wordt verworpen. “Traditioneel worden dan mooie woorden gesproken over de gelijke rechten van vrouwen”, zei de premier en hij voegde eraan toe: “De VVD heeft veel uit te leggen.”

Deze regeringsfractie stemde tegen omdat de VVD'ers het niet juist vinden dat de regeling beperkt blijft tot één categorie. “Het beroep op het sekse-specifieke karakter van zwangerschap spreekt ons niet aan omdat de verhindering wegens andere oorzaken - ongeacht sekse - even onvermijdelijk kan zijn”, aldus VVD-fractievoorzitter Korthals Altes in een stemverklaring.

Vorige week deed VVD-minister Dijkstal (Binnenlandse Zaken) nog een dringend beroep op zijn partijgenoten om vóór het wetsvoorstel te stemmen. “Heb respect voor de vrouw die lid wil zijn van een volksvertegenwoordiging en een kind wil krijgen.” Korthals Altes herinnerde aan twee liberale volksvertegenwoordigers, H. van Someren en B. de Vries, die lid van de Tweede Kamer bleven tijdens hun zwangerschap en bevalling in respectievelijk 1965 en 1996. De combinatie is in de ogen van de VVD zeer goed mogelijk.

Vrijdag na afloop van de ministerraad maakte Dijkstal duidelijk dat hij teleurgesteld zou zijn wanneer de senaat het voorstel zou verwerpen. Hij riep zijn partijgenoten op om “ruimte te laten aan de ander. Het zou edelmoedig en grootmoedig zijn als de Eerste Kamer de weg voor de anderen niet afsluit.” Volgens Kortals Altes wil Dijkstal dat de VVD “de geformuleerde bezwaren moet achterstellen bij de wens van de meerderheid”. “De regering had ons met argumenten moeten overtuigen, niet met een beroep op gevoelens”, zei Korthals Altes.

Voor een verandering van de Grondwet is een tweederde meerderheid nodig zodat niet lichtvaardig tot verandering van de Grondwet wordt onvergegaan en een waarborg voor de bescherming van minderheden. Kortehals Altes: “Mijn fractie erkent dat dit laatste niet aan de orde is.”