Discussie Duitse Groenen en SPD na conflict in deelstaat

BONN, 6 MAART. De Duitse SPD en de Groenen discussiëren over de vraag of een landelijke coalitie mogelijk is, nu een dreigende regeringscrisis in de deelstaat Noordrijn-Westfalen gisteren is voorkomen.

Aanleiding voor de bijna-crisis in de bevolkingrijke Duitse deelstaat (18 miljoen inwoners) was een twist in de acht maanden oude coalitie van Groenen en SPD over de modernisering van het vliegveld van Dortmund voor een bedrag van 20 miljoen mark. Die twist staat niet op zichzelf, want sinds de SPD van premier Johannes Rau vorige zomer in de regionale regering een coalitie met de Groenen moest aangaan, zijn er bijna onafgebroken scherpe tegenstellingen geweest over de milieu-, verkeers- en industriepolitiek.

Bijvoorbeeld over de exploratie van het bruinkoolgebied Garzweiler II, ten zuiden van Mönchengladbach, waar de Groenen mordicus tegen zijn en de SPD voor is en waar 20 miljard mark investeringen op het spel staan. En over de aanleg van een stukje autoweg naar de Opel-fabrieken in Bochum (SPD voor, Groenen tegen), de vraag of er een nachtvliegverbod voor vliegveld Keulen moet komen (SPD tegen, Groenen voor) en een spoorverbinding naar dat vliegveld (Groenen tegen, SPD voor). Nu eerste bedrijven in deze politieke onzekerheden reden hebben gevonden om hun planning te herzien, dezer dagen besloot bijvoorbeeld het internationale transportbedrijf TNT om met zijn 500 werknemers van Keulen naar vliegveld Luik te vertrekken, groeien de spanningen tussen de Groenen en de SPD tussen de polen milieubeleid en werkgelegenheid.

De regionale partijraad van de Groenen verbood de geestverwante fractie in de landdag in Düsseldorf twee weken geleden om akkoord te gaan met de begroting als de SPD aan het plan voor de modernisering van het kleine zakenvliegveld Dortmund zou vasthouden. Precies dat deed de SPD echter, onder leiding van onder andere “superminister” Wolfgang Clement (verkeer en economie), die zich steeds duidelijker als opvolger van premier Rau profileert. Clement hoonde daarbij voortdurend dat de Groenen in Hessen, waar zij ook regeren met de SPD, allang akkoord zijn gegaan met een veel grotere uitbreiding van vliegveld Frankfurt.

De stekeligheden hadden te maken met wat in de SPD als een breder probleem van samenwerking met de Groenen wordt gezien, namelijk hun afhankelijkheid van zeer verschillende pressiegroepen op uiteenlopende terreinen en de daarmee samenhangde interne verdeeldheid van hun parlementaire fracties. Dat probleem, dat te maken heeft met de moeizame transformatie van de Groenen van hun actiegroepmodel naar een partijmodel waarin botsende opties tegen elkaar moeten worden afgewogen, weegt in Noordrijn-Westfalen zwaar. Dat bleek ook gisteren toen de Groene landdagfractie inzake de modernisering van vliegveld Dortmund tenslotte met 13 tegen 11 stemmen zwichtte voor de SPD-druk, en het risico van een coalitiebreuk. Want de fractie, waarvan sommige leden af en toe apart hadden vergaderd, verbond haar “nederlaag” aan de voorwaarde dat een regionaal partijcongres in Hamm daarmee op 15 en 16 maart instemt. Van dat regionale congres hangt volgende week in belangrijke mate af hoe de kans op een toekomstige rood-groene coalitie in Bonn zal worden getaxeerd. Wat voor Joschka Fischer, eerste man van de Groenen in de Bondsdag en al jaren de grote voorvechter van regeringssamenwerking met de SPD, reden was de partijgenoten in Noordrijn-Westfalen te wijzen op hun “nationale verantwoordelijkheid”.