Fris kan geen merk meer zijn

De fietsenfabrikant die 'Bicyclette' als merknaam wil beschermen voor een nieuw type fiets wacht een grote teleurstelling: registratie van dit merk is sinds kort niet meer mogelijk. Op 1 januari van dit jaar hebben de Beneluxlanden een nieuwe merkenwet gekregen. In de nieuwe wet staat dat het Benelux Merkenbureau, een orgaan dat vroeger slechts een zuiver lijdelijke rol vervulde, voortaan bepaalde merken moet weigeren. Bijvoorbeeld merken die geen onderscheidend vermogen bezitten, omdat ze slechts een beschrijving zijn van dat produkt, zoals 'Bicyclette' dat is voor een fiets en 'Lekkere Eieren' voor eieren.

Maar niet alleen beschrijvende merken moeten worden geweigerd. De wet bepaalt dat er ook geen plaats meer in het register is voor misleidende merken en voor merken die in strijd zijn met de openbare orde of de goede zeden.

Het is natuurlijk interessant te weten hoe het merkenbureau deze rekbare begrippen gaat uitleggen. Want wanneer precies is een merk misleidend of zuiver beschrijvend? En misschien nog vager: wanneer is er sprake van strijd met onze openbare orde en goede zeden? Waar zal het merkenbureau de grenzen trekken? De enige manier om hier snel achter te komen is door een aantal proefdepots te verrichten van merken die mogelijk onder één van de weigeringsgronden vallen. Zo gezegd zo gedaan.

Eerst eens twee potentieel misleidende merken: 'Roombo-Flips' voor koekjes die gebakken zijn op basis van margarine en 'Edinburgh Castle' voor jenever gestookt in Schiedam. De consument zal toch maar denken dat het om roomboterkaakjes en een Schots gedistilleerd gaat!

Dan een paar min of meer beschrijvende merken. 'Creatief Bureau' ter onderscheiding van de diensten van een reclamebureau, 'Krokante menubrokken' voor hondevoer en 'Fris' voor een deodorant. Welke van deze merken zou het bureau nog toelaten?

Vervolgens wat merken die mogelijk in strijd zijn met de goede zeden of de openbare orde. Uiterst dubieuze merken, dat wel, maar bedenk dat het een doel dient. Alleen op deze manier kunnen we immers de grenzen aftasten. Eerst het merk 'Trix is nix' voor een anti-monarchistische actiegroep. Zou dat in strijd zijn met onze openbare orde? Ik ben benieuwd. Dan een mogelijk discriminerend merk: 'Nederlanders eerst', gedeponeerd voor de diensten van een rechtsradicale politieke partij. Een twijfelgeval, want de extremistische deposanten zouden natuurlijk kunnen aanvoeren dat er helemaal niet gediscrimineerd wordt. We zeggen toch niet wie er op de tweede plaats komt?

Onder het hoofdstuk 'ronduit onzedelijk' valt naar mijn mening het merk 'Fist fucking' voor een erotisch tijdschrift. Ik mag toch hopen dat het merkenbureau dit merk weigert. Ten slotte een wat onschuldiger merk: 'Lul de Behanger' als dienstmerk voor een behangbedrijf. Je ziet het bestelbusje de straat al in komen rijden. Goedemorgen mevrouw, hier 'Lul de Behanger'. Om welk wandje ging het? Nee, het lijkt me sterk dat wij zo preuts zijn dat dit merk geweigerd wordt. En dan nu maar in spanning afwachten.

Onlangs ontving ik de reactie van het merkenbureau. Dat leverde wat interessante resultaten op. Jenever uit Schiedam mag gewoon onder de beschermde naam 'Edinburgh Castle' verkocht worden. Blijkbaar meent het merkenbureau dat de consument wel heel dom zou zijn als hij zich door zo'n merk zou laten misleiden. Wie gelooft er nu dat de Schotten ook jenever stoken? Was het om Schiedamse whisky gegaan, dan weet ik nog niet hoe het afgelopen was. Ook 'Roombo-Flips' vindt het bureau niet misleidend, ook niet als het om margarinebiscuitjes gaat. Ik zou toch flink balen bij het eerste hapje!

Bij het criterium onderscheidend vermogen lijkt het merkenbureau wat strengere normen te hanteren. Weinig verwonderlijk is het dat 'Creatief Bureau' voor een reclamebureau geweigerd wordt, voor discussie vatbaar lijkt mij de weigering van 'Fris' als merknaam voor deodorant. 'Fris' voor een frisdrank is puur beschrijvend, maar is het dat ook voor een deo? 'Krokante menubrokken' laat het bureau echter wel weer toe en daar kan ik mee leven.

Opvallend is de grote waarde die het merkenbureau hecht aan de openbare orde. Zowel 'Trix is nix' als 'Nederlanders eerst' worden geweigerd omdat ze naar het oordeel van het bureau in strijd komen met onze openbare orde. 'Trix is nix' tast de eerbaarheid van ons staatshoofd aan, aldus het merkenbureau, en 'Nederlanders eerst' is discriminerend. De weigeringen hebben natuurlijk wat rechtvaardigs, maar hoe zit het met onze vrijheid van meningsuiting?

Bij de goede zeden daarentegen lijkt het bureau het niet al te nauw te nemen. Niet alleen 'Lul de Behanger', maar zelfs 'Fist fucking' gaat volgens de normen van het merkenbureau niet in tegen onze goede zeden. Maar hoe smerig moet een merk dan eigenlijk zijn om geweigerd te worden, zo kan je je afvragen?

Tot mijn stomme verbazing blijkt het merkenbureau het laatstgenoemde merk uiteindelijk toch te weigeren. Echter, niet omdat het in strijd zou zijn met de goede zeden, maar omdat het zuiver beschrijvend zou zijn voor een erotisch magazine. Ik geloof dat ik nu even de draad kwijtraak. Hoezo zuiver beschrijvend? Ik denk dat ik hier maar eens tegen beroep aanteken.