Oppositie wint de verkiezingen in Australië

SYDNEY, 4 MAART. De conservatieve coalitie van Liberalen en de Nationale Partij heeft zaterdag de parlementsverkiezingen in Australië gewonnen.

De conservatieven kregen, met inbegrip van voorkeurstemmen, 54 procent van de stemmen tegenover 45 procent voor Labor. De zittende premier Paul Keating kondigde na de nederlaag voor Labor zijn aftreden als partijleider aan.

Dankzij hun coalitie èn het Australische districtenstelsel beschikken de twee conservatieve partijen over een zeer ruime meerderderheid van zetels in het nieuwe parlement. Van de 148 zetels in het Huis van Afgevaardigden krijgt de 'coalitie' er bijna 100 - de definitieve uitslag laat nog op zich wachten - terwijl Labor met minder dan 50 genoegen moet nemen. Voor Keatings partij betekent dit een verlies van 30 zetels; het stemmenpercentage voor Labor bleef ten opzichte van de verkiezingen in 1993 nagenoeg gelijk. Met de zege van de conservatieven komt een einde aan 13 jaar Labor-bewind.

Een belangrijke reden voor Labors verlies is dat de Australiërs 'wel eens wat anders wilden'. Zoals Gordon Bilney, Labors minister van ontwikkelingssamenwerking zei: “We zijn zo lang aan de macht geweest dat de kiezers de schuld aan de regering geven voor een slecht seksleven of het niet winnen van de lotto.”

De aanstaande premier John Howard begon zaterdag zijn overwinningstoespraak verzoenend: “Ik wil niet alleen een regering leiden voor de mensen die vóór, maar ook die tégen ons stemden.” Het uiten van zulke plichtmatigheden is bij dit soort gelegenheden overigens gebruikelijk in de op Britse leest geschoeide democratie. Dat Howard andere plannen heeft, bleek even later: “Ons mandaat is zo groot dat we niet een bleke kopie van de vorige regering hoeven te zijn.”

Met haar grote meerderheid heeft de 'coalitie' de kans de macht van de vakbonden energiek aan te pakken. Zo wil Howard een einde maken aan het recht te staken uit solidariteit met andere werknemers en het verplichte lidmaatschap van vakbonden, dat in sommige bedrijfstakken nog gebruikelijk is, afschaffen. Eerder had de leider van de Australische vakbonden, Bill Kelty, gedreigd het land te zullen platleggen wanneer Howard de bonden in het nauw zou brengen.

Toch kunnen sommige beleidsinitiatieven, ondanks de behaalde grote meerderheid in het Huis van Afgevaardigden (het parlement) struikelen op de onwil van de Senaat die volgens evenredige vertegenwoordiging wordt gekozen. De helft van de Senaat werd zaterdag herkozen en de Labor-oppositie heeft samen met de Democratische Partij genoeg zetels om wetsvoorstellen tegen te kunnen houden.

Met de verkiezing van de monarchistische Howard is het waarschijnlijk dat de Olympische Spelen in Sydney in 2000 door de Britse koningin Elizabeth (of haar opvolger) als Australisch staatshoofd zullen worden geopend. Keating had met een referendum in 1998 de weg willen openen voor de invoering van een republiek. Howard wil dit niet uitsluiten, maar wil door middel van een overigens niet nauwkeurig omschreven Volksconventie ruggenspraak met de bevolking houden.