Dole weer koploper na winst in Zuid-Carolina

WASHINGTON, 4 MAART. De Amerikaanse senator Bob Dole is opnieuw de koploper in de strijd om de Republikeinse nominatie voor presidentsverkiezingen. Dole won zaterdag met verrassend gemak de voorverkiezing in Zuid-Carolina, ruim voor Pat Buchanan, die verwacht had een goede kans te maken in de conservatieve, zuidelijke staat. Gisteren kreeg Dole bovendien zoals verwacht vrijwel alle stemmen op Puerto Rico, waar hij als enige kandidaat campagne had gevoerd.

Na een moeizame start heeft de campagne van Dole nu een belangrijke impuls gekregen, juist aan het begin van een periode waarin kort achter elkaar een groot aantal voorverkiezingen wordt gehouden. Morgen zijn er voorverkiezingen in acht staten, donderdag is de belangrijke staat New York aan de beurt en op 12 maart is het 'Super Tuesday', de dag waarop in Texas, Florida en nog vijf andere staten in het zuiden en het westen voorverkiezingen worden gehouden.

Na zijn krappe overwinning in Iowa en nederlagen in New Hampshire, Delaware en Arizona leek Dole, aanvankelijk de gedoodverfde koploper, enigszins van zijn stuk gebracht. Weliswaar had hij royaal gewonnen in Noord- en Zuid-Dakota, maar dat hij ook buiten het midden-westen van Amerika zou kunnen winnen moest hij in Zuid-Carolina bewijzen. Een nieuwe nederlaag kon hij zich nauwelijks veroorloven.

Pagina 6: Buchanan heeft nu 'één grote doorbraak' nodig

Een opgeluchte Dole bekende zijn aanhang in de hoofdstad Columbia zaterdagavond dat “niemand in zijn stoutste dromen” had verwacht dat de overwinning zo ruim zou zijn. Hij behaalde 45 procent van de stemmen, en krijgt als winnaar alle gedelegeerden naar de conventie.

Buchanan, die 29 procent behaalde, zei de komende week “één grote doorbraak” nodig te hebben om Dole nog te kunnen inhalen. Hij heeft zijn hoop vooral gevestigd op Georgia, buurstaat van South Carolina. Steve Forbes eindigde zaterdag op de derde plaats met 13 procent, Lamar Alexander kwam niet verder dan 11 procent.

Forbes heeft zijn hoop nu gericht op New York, waar hij naast Dole de enige kandidaat is die erin geslaagd is op alle kieslijsten te komen. Omslachtige procedures geven het New-Yorkse partij-apparaat de mogelijkheid praktisch iedereen van de kieslijsten te weren en zo de kandidaat van hun voorkeur, dit keer is dat Dole, aan de overwinning te helpen. Via een uitspraak van de rechter is Forbes er echter in geslaagd het systeem open te breken. Buchanan staat op de lijsten van een aantal districten.

Alexander zal een goed resultaat nodig hebben in Georgia, een zuidelijke staat, net als zijn eigen Tennessee. Maar Buchanan ging er zaterdag al van uit dat de campagne van Alexander ten dode is opgeschreven. Hij zei zich al te verheugen op de voorverkiezing op 12 maart in Tennessee, “dan zullen we het karkas van Lamar Alexander afkluiven”.

De strijd tussen Dole en Buchanan in South Carolina spitste zich toe op de vraag of een open economie te verkiezen valt boven een afgeschermde. In de ooit bloeiende textielindustrie sluit de ene fabriek na de andere - volgens Buchanan vooral door concurrentie uit Mexico en andere Derde-Wereldlanden. Buchanan hoopte dat zijn pleidooi voor hoge invoertarieven zou aanslaan, en speelde met zijn campagne in op de gevoelens van economische onzekerheid onder werkende kiezers.

Dole daarentegen legde de nadruk op de nieuwe industrialisatie van de staat, die voor een belangrijk deel tot stand is gekomen door investeringen uit het buitenland. Ondermeer BMW, Michelin en Fuji hebben de afgelopen jaren fabrieken in de staat geopend, en daarmee bijgedragen aan de groei van de welvaart en de werkgelegenheid.

Maar tweederde van de kiezers zei zich meer zorgen te maken over morele dan over economische problemen. Minder dan een op de tien kiezers had zich laten leiden door de handelspolitiek van de kandidaten. Onder kiezers die zich erg conservatief noemen deden Dole en Buchanan het ongeveer even goed, van christelijk rechts kreeg Buchanan volgens opiniepeilingen 44 procent, en Dole 38 procent.

Voorzitter Newt Gingrich van het Huis van Afgevaardigden, die officieel geen partij heeft gekozen in de strijd om de Republikeinse nominatie, zei dit weekeinde dat Dole nu onmiskenbaar de koploper is en dat hij zijn positie na dinsdag nog versterkt zal hebben. Hij riep Alexander en senator Richard Lugar op zich uit de strijd terug te trekken. Buchanan en Forbes hebben op grond van hun resultaten “het recht om nog een ronde mee te doen”, aldus Gingrich. Hij zei vooral te hopen dat snel duidelijk wordt wie de nominatie krijgt, zodat de eenheid in de partij hersteld kan worden.

Op Porto Rico haalde Dole bijna 98 procent van de stemmen. De senator had als enige kandidaat campagne gevoerd op dit eiland dat Amerikaanse territorium is. Dole is er voorstander van dat het de rechten van een staat krijgt. Nu nog heeft Porto Rico zijn eigen regering, en stemt het niet mee in de algemene presidentsverkiezingen van de VS.