Column

Zentijd

Welk dag-, week- of maandblad je de laatste tijd opslaat, er staat iets in over goeroes, ratelbanden, stressontladers en andere handige handelaren in arbeidsmotivatie. Eerlijk gezegd dacht ik dat dit geneuzel bij de jaren zeventig hoorde, maar het is erger dan ooit. We zijn met zijn allen door onze stuitende welvaart zo radeloos in de war dat we de meest vreemde types erbij moeten halen om ons het nut van het bestaan en de daaraan verbonden arbeid te laten inzien. Bedrijven geven jaarlijks honderden miljoenen uit aan deze windhandel in het oppeppen van het ingedutte personeel. En dat personeel vindt het prachtig. Een paar dagen weg op kosten van de zaak en dan een beetje lachen om een op hete kolen dansende verkoper van gebakken lucht. En vooral even een paar dagen van huis! Heerlijk.

Het is een industrie. Op maandagochtend trekt half Nederland richting Veluwe, Salland en Achterhoek om in treurige hotelzaaltjes te luisteren naar allerlei ongediplomeerde kakelkonten. Spijkerbroekenverkopers, accountants, burgemeesters en computerprogrammeurs luisteren naar zogenaamde deskundigen. En wie zijn dan die deskundigen? Gesjeesde voetbaltrainers behandelen het begrip teambuilding, geflipte journalisten geven een cursus presenteer jezelf en vuttende scheidsrechters babbelen lustig over conflictbeheersing. Uiteraard doen ze dit niet voor niks, maar vragen voor deze duimzuigerij minimaal vijf ruggen per dag. Dat is de enige manier om in die wereld serieus genomen te worden. Je moet niet zeggen: 'Ik kom wel voor vijf meier'. Dan verpest je de markt. En het absurde bedrag wordt grif en grof betaald. Proestend rijden de 'deskundigen' naar hun opdrachtgevers, houden hun prietpraatje en keren snikkend van het lachen huiswaarts. Als ik wil kan ik ook zo meedoen in het kletsmajorenleger. Regelmatig wordt mij gevraagd of ik een bedrijf wil peptalken ('En daar mag best een stukje humor inzitten'), maar ik weiger resoluut.

Ik zie me al een zooitje RABO-bankbeheerders vertellen dat het hartstikke leuk is om RABO-bankbeheerder te zijn, terwijl het mij verschrikkelijk lijkt om een RABO-bank te beheren. Ik zou ze aanraden om op een regenachtige donderdag de kas leeg te roven en zonder vrouw en kinderen naar Rio af te reizen om daar met een allesverzengende Braziliaanse schone een nieuw leven te beginnen. Wie gaat er nou zijn leven lang een RABO-bank beheren?

Vorige week las ik in HP/De Tijd over een meneer die in een Utrechts Zen-trum IBM-medewerkers laat mediteren. Hij had het ooit transcendent geprobeerd, maar dat was iets te zweverig. Zen is beter. Hij heeft een monnikenkapsel, stookt haikuun-wierook, zingt sutra's en laat ze op een kussentje zitten om hun koan te beantwoorden. Een koan is een door een Zen-meester opgeworpen vraag waar je jaren op kan mediteren. Bijvoorbeeld: “Wat is het nut van een emmer zonder bodem?” of “Wat is het geluid van één klappende hand?”

Ik weet het niet, maar ik zou toch echt weigeren om mee te gymnamystieken met de rest van het bedrijf. Donder toch op. Ik ben aangenomen om computers te verkopen, ik word om half negen verwacht om met die onzin te beginnen en om vijf uur wil ik zo snel mogelijk naar huis om leuke dingen te gaan doen. Als ik op een tapijtje door mijn eigen mind wil vliegen dan doe ik dat thuis wel. Net als schaken, patiencen en sjoelbakken. Maar ik ga toch echt niet met al mijn collega's om me heen aan een bodemloze emmer zitten denken, laat staan dat ik met ze over smeulend houtskool ga wandelen. Iedereen is gek, leeg en in de war. En er is een grote groep oplichters die daar schuddebuikend gebruik van maakt.

Al die balkende nep-psychologen lachen zich het schompes. En zij niet alleen. Er is nog iemand. Ik.

(Wordt vervolgd)