Vlaanderen vraagt om gematigde autonomie, stekeligheden blijven

BRUSSEL, 2 MAART. Meer bevoegdheden voor Vlaanderen en grotere financiële autonomie.

Dat is de hoofdlijn van een deze week door de Vlaamse minister-president, Luc van den Brande, gepresenteerde nota. Het rapport, inmiddels 'schrikkelnota' gedoopt, is bedoeld als bijdrage aan de discussie over een nieuwe ronde in de Belgische staatshervorming.

De Vlaamse autonomie is al fors uitgebreid bij de laatste staatshervorming van 1993. Zo heeft de Vlaamse, net als de Waalse regering zeggenschap over landbouw, milieu en ruimtelijke ordening en kan ze internationale verdragen afsluiten. Van den Brande wil nu ook volledige overheveling naar Vlaanderen en Wallonië van communicatiebeleid, buitenlandse handel en wetenschaps- en technologiebeleid - inclusief ruimtevaart. “Niet omdat wij zonodig een Vlaming op de maan willen”, aldus gisteren de minister-president, maar omdat ruimtevaart andere terreinen, zoals telecommunicatie, overlapt. In de schrikkelnota wordt ook geijverd voor meer zeggenschap over belastingen. Nu komt vijf procent van de Vlaamse gelden uit eigen heffingen en de rest uit donaties van de federale overheid.

Het rapport van Van den Brande is, gezien het verleden van de Vlaamse minister-president als fervent verdediger van de Vlaamse belangen, opvallend gematigd. “De braafheid zelve”, typeert het dagblad De Standaard. Na een periode van heftige Vlaams-Waalse twisten over de staatshervorming, lijkt in België een periode van gematigdheid aangebroken. Zelfs in het Vlaamse Voeren, traditioneel een communautaire brandhaard, deed de eerste steenlegging van een Franstalige kleuterschool deze week de gemoederen niet oplaaien. “Typisch voor het postmodernisme. De grote conflicten, ook in België, verliezen hun ideologische lading”, aldus sociologe Denise van Dam, onlangs tegenover deze krant.

Dat neemt niet weg dat de communautaire koorts weer opnieuw kan aanwakkeren. Van Franstalige kant is alvast een negatieve reactie gekomen op de schrikkelnota van Van den Brande. De socialistische premier van het Brusselse gewest, Charles Picqué, bestempelde deze als “een nieuwe provocatie”. Volgens Picqué is nog maar eens bewezen dat Vlaanderen aanstuurt op “het uiteenspatten van België”. De Waalse liberalen op hun beurt riepen op tot een Franstalig front.

De nota van Van den Brande kwam er op vraag van de Vlaamse volksvertegenwoordiging, die de laatste tijd is uitgegroeid tot een volwaardig parlement. In mei vorig jaar werd de Assemblée, tot dan toe Vlaamse raad genaamd, voor het eerst rechtstreeks gekozen. Binnenkort neemt het parlement officieel bezit van een eigen, gloednieuw gebouw - het “architecturaal sluitstuk” van de staatshervorming, aldus parlementsvoorzitter Norbert de Batselier. De opening van het 'Vlaamse huis' in Brussel heeft pas over twee weken plaats, maar nu al geniet het grote mediabelangstelling. De kaartjes voor de openingsplechtigheid op 16 maart, waren na een stormloop binnen enkele uren vergeven.

Niet alleen de Vlamingen sleutelen aan plannen voor de toekomst, vorige maand presenteerde ook de Waalse minister van begroting, Jean-Claude van Cauwenberghe, een bijdrage aan de staatshervorming: 'Wallonië 2001'. Hij pleit voor regionalisering van ontwikkelingssamenwerking en van een groot deel van binnenlandse zaken en voor een betere vertegenwoordiging van de drie Belgische gewesten in Europa. 'Van Cau', zoals de minister kortweg genoemd wordt, reageerde met 'Wallonië 2001' op een oproep van Van den Brande, die zich hardop had afgevraagd waar de Waalse 'regionalisten' bleven. In een direct antwoord op de Vlaamse minister-president, verklaarde Van Cauwenberghe: “De Waalse regionalisten bestaan, maar wijzen de dans af met iemand die hen commandeert.” De scherpste kantjes mogen verdwenen zijn in de Vlaams-Waalse dialoog, de stekeligheden blijven.