Seydou Keita

Seydou Keita (inleiding Youssouf Tata Cissé): 136 blz., Centre National de la Photographie 1995, ƒ 21,- (paperback)

'Tovenaar' heet de Malinese fotograaf Seydou Keita in de inleiding van het aan zijn werk gewijde deeltje in de Franse reeks Photo Poche. En terecht, want de wijze waarop Keita (eind vorig jaar te zien geweest in het Nederlands Foto Instituut in Rotterdam) zijn modellen in zijn stoffige en rommelige portretstudio wist af te beelden, grenst inderdaad aan het sprookjesachtige.

De fotograaf, in de zeventig inmiddels, voerde vanaf het midden van de jaren veertig een studio in de Malinese hoofdstad Bamako. Wie betaalde, werd door hem gefotografeerd; van kinderen in soorten en maten, jonge vrouwen in de fraaiste jurken en de muzikant met zijn accordeon tot de muzelman met zijn leerlingen en het trotse familiehoofd met zijn drie vrouwen en tien telgen.

Losjes en ongedwongen (en in de fraaiste kledij, die eigenlijk een verhaal apart vormt; van Afrikaans tot Hollywood-geïnspireerd) staan ze allemaal op Keita's zwartwit-foto's; prachtige, zelfbewuste mensen.

Wat hun foto's bovenal zo aanstekelijk maakt, zijn de kleine, vaak wat onhandige details ervan. Het handtasje bijvoorbeeld, dat eigenlijk op schoot had gemoeten, maar vergeten aan de rand van de foto rondslingert, of de 'moderne' buizenradio die op enkele foto's voorkomt en kennelijk als rekwisiet-naar-keuze voorradig was. De (rafelige) achtergrondjes zijn telkens weer net even te krap, zodat er her en der verweerde stukken muur of lemen vloer langs piepen. En wat op de ene foto achtergrond is, kan op de andere weer voorkomen als vloerbedekking.

Hoewel jaartallen in de bijschriften ontbreken, stammen de meeste foto's (64 staan er in het boek) uit de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig. Het was de vooravond van de dekolonisatie die zulke andere, zoveel bloediger foto's van het Afrikaanse continent zou opleveren. Die wetenschap geeft Keita's vreedzame, volstrekt pretentieloze (want voor dressoir en schoorsteenmantel gemaakte) foto's een wel heel bijzondere dimensie.