Klap om de voetbalrechten dreunt hard na in Italië

ROME, 2 MAART. De dag na zijn grote klap is Vittorio Cecchi Gori een niet te stuiten spraakwaterval. Hij heeft donderdag de publieke omroep Rai en de commerciële zenders van mediamagnaat Silvio Berlusconi overtroefd en voor de komende drie jaar de voetbalrechten weten binnen te slepen. Ongeveer 215 miljoen gulden per jaar. Een absurd bedrag, zegt de een. Cecchi Gori leeft boven zijn stand, roept de ander. De betrokkene gaat op het puntje van zijn bruin-leren fauteuil zitten en zegt fel: “De mensen geloven niet meer in het ondernemerschap. Er moet altijd iets of iemand achter zitten. Maar ze bestaan nog, de mensen die iets opbouwen.”

Sommige mediawatchers roepen nu al dat de 29ste februari 1996 een keerpunt is in de Italiaanse tv-geschiedenis. In het begin was er alleen de staatsomroep Rai. In de jaren tachtig is dat monopolie een duopolie geworden met de opkomst van Berlusconi. Met zijn voetbal kan Cecchi Gori het mediabestel openbreken en een frisse wind binnenlaten. “Natuurlijk is het veel geld, maar voetbal is belangrijk om kijkers te trekken,” zegt Cecchi Gori. “En een derde tv-zuil vergroot de pluriformiteit en is daarom in het algemeen belang van Italië.”

Hij raakt geïrriteerd als hem wordt voorgehouden dat hij, gezien de cijfers van zijn groep, moet kunnen goochelen als hij de de beloofde 215 miljoen gulden op tafel wil leggen. Hij heeft een filmproduktiebedrijf dat in 1994, het laatste jaar waarover cijfers beschikbaar zijn, een omzet had van ongeveer 270 miljoen gulden, met een winst van 25 miljoen gulden.

“Wat de waarde is van mijn bedrijf? De waarde van twee generaties die heel hun leven in de film hebben gewerkt,” zegt Cecchi Gori. “Mijn vader zit al sinds 1948 in de film. Wij zijn altijd erg spaarzaam geweest, mijn vader nog meer dan ik. We zijn nooit megalomaan geweest.”

Het gaat om de visie, zegt Cecchi Gori. Hij heeft het afgelopen jaar twee commerciële tv-zenders gekocht. “Ze waren niet duur en ze hebben lage vaste kosten. Daar ga ik produkten in stoppen die kijkers trekken: film en voetbal.” Het gaat om de programma's, niet om het aantal zenders. “Mensen praten over de honderdvijftig kanalen die op de satelliet kunnen. Daar gaat het niet om. Het gaat erom wat je erin stopt. Je moet iets hebben waar de mensen naar kijken. Dan is drie kanalen genoeg.”

Zoals Berlusconi begin jaren tachtig kijkers trok met een interessant voetbaltoernooi, zo hoopt Vittorio Cecchi dat het competitievoetbal zijn doorbraak betekent. Hij is in veel opzichten een kleine Berlusconi, en niet alleen omdat hij een mooie voormalige actrice als vrouw heeft. In april vorig jaar nam hij voor ongeveer 25 miljoen gulden de muziekzender Videomusic over. Twee maanden later kreeg hij voor 75 miljoen gulden de zender Telemontecarlo in bezit. Die zat vroeger in de Ferruzzi-groep, maar die is bezweken onder de smeergeldschandalen en de executeurs-testamentair wilden van een tv-zender af die geen enkel raakvlak had met de rest van de agrochemische activiteiten. Cecchi Gori had al een lokale zender in zijn geboortestad Florence, Canale 10, en kon nu zijn stelling in praktijk brengen dat je niets begint zonder drie zenders.

Ook in de sport is hij een concurrent van Berlusconi. De passie voor voetbal zit de familie in het bloed. “Ik ben vrijwel verwekt in het stadion,” zegt hij. Met veel enthousiasme heeft dan ook na de dood van zijn vader het voorzitterschap overgenomen van Fiorentina. Zijn club staat tweede in de Serie A, achter koploper AC Milan van Berlusconi.

Cecchi Gori is in 1994 in de Senaat gekozen voor de Italiaanse Volkspartij, een van de erfgenamen van de christen-democratische partij en tegenstander van het rechtse blok van Berlusconi. Hij moet lachen op de vraag of hij ook plannen heeft voor een eigen politieke partij. “Ik ben niet de politiek ingegaan om daarvan voordeel als ondernemer te hebben,” zegt hij.

Italianen vertrouwen dat niet snel. Cecchi Gori, een Florentijn, wint de voetbalrechten terwijl Lamberto Dini, ook een Florentijn, premier is. De twee zijn bovendien politieke geestverwanten en vrienden. Toeval? “Toeval,” zegt Cecchi Gori. “Dini is een goede premier en ik hoop dat hij kan blijven. Maar met het bieden voor de voetbalrechten heeft dat niets te maken.”

Hij komt regelmatig in aanvaring met Berlusconi, begin jaren negentig nog een partner in de produktie van films, maar nu een vijand. Cecchi Gori vindt de intrede van Berlusconi in de politiek “geen model om te imiteren” en wijst erop dat hij voor het wetsvoorstel tegen belangenverstrengeling is. “Iemand met duidelijke economische belangen moet geen minister worden.”

“Ik ben lid geworden van een partij die aan de verliezende hand is,” zegt Cecchi Gori. “Dat moet toch een bewijs zijn dat ik geen politieke bescherming zoek. Mijn drijfveer ligt elders. Ik ben katholiek en weet dat we niet onsterfelijk zijn. Ik zoek bevrediging in het dingen doen, zaken voor elkaar brengen.” Volgens hem was er in het huidige parlement nooit een akkoord te vinden geweest om het feitelijke monopolie van Berlusconi op commerciële televisie te doorbreken. Met veel bravoure: “Dat is mijn bijdrage als ondernemer aan de politiek. Ik geloof dat er eindelijk een vorm van pluralisme is geboren.”

Cecchi Gori zegt dat hij zelf wat verbaasd is dat hij de voetbalrechten heeft gewonnen. Om de prijs op te drijven had de voetbalbond belangstellenden aangeboden om in een gesloten envelop een bod uit te brengen. Cecchi Gori zat het hoogst bij de radio- en tv-rechten. De bestaande zender voor abonnee-tv Telepiù overtrof hem bij de rechten voor rechstreekse uitzendingen in code. “Ik wist ook niet dat ik zou winnen,” zei hij. “Het is nog maar een dag geleden en ik moet nog eens goed nadenken. Het kan zijn dat ik ga onderhandelen over de doorverkoop van een aantal rechten, maar dat zal nooit een mercantiel karakter hebben.”

Doorverkoop van de radiorechten aan de Rai ligt voor de hand. Cecchi Gori heeft nauwelijks radio-ervaring en mist waarschijnlijk zowel de technische als de personele middelen voor de zondagse wedstrijdverslagen. Hij wil vooralsnog niets uitsluiten. Maar de Rai heeft gistermiddag, terwijl Cecchi Gori zijn gesprek had met een paar journalisten, laten weten dat ze niets van hem wil kopen.

Hij heeft veel problemen om op te lossen. Telemontecarlo bereikt nu nog maar tachtig procent van de kijkers en bestrijkt zeventig procent van het grondgebied. Dat moet in mei zijn gestegen naar honderd procent, anders gaat het contract niet door. Hij zal waarschijnlijk ook de uitzendrechten voor het buitenland willen doorverkopen.

Maar zijn gedachten dwalen ook vaak af naar de film. “Dat is mijn leven,” zegt hij. “Ik ben ermee opgegroeid. Als jongetje van vijf zat ik bij Silvana Mangano op de knie.” De door hem geproduceerde film Il postino (de postbode) is genomineerd voor de oscar. “Dat is het hoogste wat je kan krijgen.” Wat wil hij het liefste: de voetbalrechten, de oscar, of een landskampioenschap voor Fiorentina? “Te moeilijk,” antwoordt Cecchi Gori. “Waarom zou je altijd moeten kiezen?”