Top Europese Unie en Azië blijft informeel

BANGKOK, 1 MAART. Helmut Kohl was in het blauw, de Chinese premier Li Peng had voor rood gekozen, Soeharto goud en Wim Kok had een grijs overhemd aangetrokken. Het informele karakter van de eerste Azië-Europa top die vandaag in Bangkok is begonnen, straalde gisteravond van de 25 regeringsleiders af. Voor het diner in het Oriental Hotel aan de Chao Phraya-rivier hadden de premiers en presidenten zich in overhemden van glimmende Thaise zijde gehuld voordat zij zich aan de zorgvuldig gemengd geschikte tafel van gastheer Banharn Silapa-archa zetten.

Het is de eerste keer dat de regeringsleiders van de vijftien lidstaten van de Europese Unie hun collega's van tien Aziatische landen voor een officiële top ontmoeten. En omdat alle aanwezigen willen dat het niet de laatste keer is, moet het de komende twee dagen informeel blijven.

Geen controverses en confrontaties in Bangkok, geen vergaderpunten als mensenrechten, lage lonen en slechte arbeidsomstandigheden. Een vergaderagenda ontbreekt. Centraal staat 'elkaar beter leren kennen' en als dat lukt is de eerste steen gelegd voor wat de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Santer, vanmorgen in zijn openingstoespraak omschreef als een “renaissance van onze onderlinge relaties”.

Een dialoog tussen beide werelddelen was tot nu toe de ontbrekende schakel in gestructureerd overleg tussen de drie supermachten van dit moment: Noord-Amerika, Europa en Azië. Azië en Europa hopen een blijvende dialoog aan te gaan via wat de ASEM (Asia Europe Meeting) is gedoopt. Stap één daartoe wordt nu in Bangkok gezet, stap twee volgt in 1998 als de hier aanwezige leiders elkaar weer zullen treffen in Londen.

Pagina 4: Geen discussie over gevoelige onderwerpen

Gisteravond en vanmorgen deden de Europese en Aziatische regeringsleiders in hun eerste gesprekken ieder hun best een bijdrage te leveren aan de verbetering van de banden. De Thaise premier, met voorsprong de kleinste van allemaal, ontving na afloop van het diner onder anderen Lamberto Dini, de premier van de huidige voorzitter van de Europese Unie, Italië. Banharn kreeg van Dini de zo vurig gewenste toezegging dat de EU-landen discussies over politiek en sociaal gevoelige onderwerpen zouden vermijden en alle bestaande bilaterale conflicten niet tijdens deze top zouden bespreken.

De tafelindeling zou zich daarvoor overigens ook slecht lenen. Een diplomaat die in de congreszaal van het Queen Sirikit Convention Centre de openingsceremonie had meegemaakt, noemde de schikking achter de tafels “confrontatiemijdend”. Leiders van landen die op dit moment verwikkeld zijn in een diplomatiek conflict (zoals Japan en Zuid-Korea, die ruziën over het eigendom van twee eilandjes voor hun kust), zaten ver van elkaar verwijderd. En landen die weinig van elkaar hoeven te vrezen, zoals Frankrijk en Brunei, China en Oostenrijk en Zuid-Korea en België, waren naast elkaar geplaatst.

Kok mocht plaatsnemen naast de Singaporese premier Goh Chok Tong, de initiatiefnemer van deze bijeenkomst. Zondag zien beide heren elkaar weer als de Nederlandse premier een bezoek brengt aan de stadstaat. Kok zal daar onder meer het nieuwe kantoor van de Nationale Investeringsbank openen. Die combinatie van politiek en economie is er één die met name veel Europese leiders deze dagen zoeken. John Major wordt vandaag en morgen door Bangkok van de ene opening van een Britse fabriek naar de volgende gereden. De Belgische premier Jean-Luc Dehaene liet zijn bezoek aan de top in Bangkok voorafgaan door een reis door booming Zuidoost-Azië. Het feit dat op vier na (Zweden, Spanje, Denemarken en Griekenland) alle Europese premiers - met Kohl, Chirac en Major voorop - naar Thailand zijn gevlogen, symboliseert de aandacht die Europa de komende jaren wil geven aan de snelst groeiende regio ter wereld.

Of de zwaarte van de delegaties ook borg staat voor concrete resultaten aan het eind van de bijeenkomst morgenmiddag, valt nog te bezien. De top werd in de eerste uren van vandaag overheerst door gesprekken over uitbreiding van economische samenwerking. Gastheer Thailand gaf vanmorgen het eerste zetje voor nieuwe initiatieven op economisch terrein met een voorstel voor het opzetten van werkgroepen die het komende halfjaar de onderlinge investeringskansen voor Azië en Europa moeten onderzoeken.