Rusland dringt aan op oplossing; Nederland weigert beheer collectie kunst Chardzjijev

AMSTERDAM, 1 MAART. De Nederlandse overheid zal geen stappen ondernemen om het beheer van de collectie Chardzjijev over te nemen. Dit zegt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het ministerie reageert hiermee op een verzoek van het Russische ministerie van Cultuur om zich over de collectie te ontfermen. De kunstverzameling van Chardzjijev, met een waarde van vele miljoenen guldens, bevindt zich grotendeels in Amsterdam.

Begin januari stuurde de Russische onderminister van Cultuur Michail Svydkoj een brief aan het Nederlandse ministerie van OCW met het voorstel dat een van de twee ministeries de collectie Chardzjijev onder zijn hoede zou nemen. Het ministerie van OCW gaf de behandeling van het verzoek door aan het ministerie van buitenlandse zaken. Dit laat nu door middel van een antwoord van J.A.F.M. Förster, ambassadeur internationale culturele samenwerking, weten dat de Nederlandse staat niet over de rechtsmiddelen beschikt om het beheer van de collectie Chardzjijev op zich te nemen.

Niet bekend

Een deel van het archief bevindt zich in Amsterdam, een ander deel werd in 1994 door de Russische douane in beslag genomen, toen het op het punt stond over de grens te worden gebracht. Ook een kopie van een verkoopcontract van vier schilderijen en twee gouaches van Malevitsj bevond zich tussen de in beslag genomen spullen. Volgens dit contract zou de Keulse galerie Gmurzynska 2,5 miljoen dollar aan Chardzjijev betalen voor de zes kunstwerken. Inmiddels is galerie Gmurzynska, die Chardzjijev heeft geholpen bij zijn illegale kunstexport, bezig met de verkoop van de kunstwerken die tezamen een veelvoud van 2,5 miljoen dollar waard zijn. Het door de Russische douane in beslaggenomen gedeelte van het archief, waaronder schetsen en brieven van Malevitsj en manuscripten van Chlebnikov en Achmatova, is inmiddels tot Russisch nationaal bezit verklaard en vertegenwoordigt volgens het Centrale Archief voor de Literatuur en Kunst (TsGALI) in Moskou een waarde van vijf miljoen gulden.

Het is opmerkelijk dat het ministerie van cultuur van Rusland in zijn schrijven van begin januari niet om onverkorte teruggave van de collectie Chardzjijev vraagt, maar slechts het voorstel doet dat de Nederlandse of Russische staat het beheer van de collectie op zich neemt. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse zaken laat nu echter weten: “De collectie Chardzjijev is een privaatrechtelijke zaak waarin de Nederlandse overheid niet kan treden.” Mocht de Russische staat teruggave van de illegaal geëxporteerde collectie willen, dan moet deze zich richten tot de Nederlandse rechter, aldus Förster.