Rapport van Misdaadbureau de Internationale Kamer van Koophandel; Fraude 'van de eeuw' met valse papieren

LONDEN, 1 MAART. Kent u het verhaal van die lampenfabriek in het zuiden die de eeuwigbrandende gloeilamp in een kluis houdt verborgen? Dat is net zo'n hardnekkig verhaal als van die topbanken die in het diepste geheim handelen in financiële instrumenten, zonder enig risico maar met geweldige rendementen. Heeft u misschien interesse? Een buitenkansje. Niet verder vertellen, hoor.

'Prime bank instruments' zoals die miraculeuze bankpapieren vaak heten, zijn niks anders dan waardeloze vodjes houtpulp. Alleen fraudeurs worden er rijk en vadsig van. Volgens het Commerciële Misdaad Bureau van de Internationale Kamer van Koophandel (ICC) in Londen zijn er voor 5000 miljard dollar van dergelijke certificaten in omloop. Argeloze particulieren, bedrijven, banken en investeringsfondsen gaan daarmee dagelijks voor meer dan tien miljoen dollar de boot in. In een speciaal rapport dat de Kamer gisteren in Londen presenteerde om de internationale financiële gemeenschap te alarmeren, spreekt ze van “de fraude van de eeuw”

“Fraude met waardeloze bankpapieren heeft epidemische proporties aangenomen”, verklaarde gisteren Jean-Charles Rouher, secretaris-generaal van de ICC. Hij zei dat zijn organisatie zich geroepen voelde om “de noodklok te luiden”, een campagne die gesteund wordt door de Bank of England en de British Bankers' Association. “De internationale zakenwereld kan zich een erosie van vertrouwen in wettige bankpapieren niet permitteren.” Hij waarschuwde dat het gemak en de snelheid waarmee documenten en gigantische geldbedragen elektronisch kunnen worden uitgewisseld de fraude in de hand werkt en de bestrijding moeilijker maakt.

Volgens Eric Ellen, algemeen directeur van het Commercieel Misdaad Bureau, kent de fraude met valse bankpapieren honderden varianten. Maar in alle gevallen gaat het om indrukwekkend ogende documenten, waarvan de indruk wordt gewekt dat ze zijn uitgegeven door gezaghebbende banken. In het verleden werden deze waardeloze papieren meestal 'prime bank instruments' genoemd, een financieel instrument dat helemaal niet bestaat maar dat volgens Ellen “onuitroeibare mythische” visioenen oproept van lucrativiteit. Tegenwoordig gebruiken fraudeurs voor de bankpapieren vaak namen die aan bestaande instrumenten zijn ontleend, zoals bank debentures, gold certificates, certificates of deposit en blocked fund letters.

Ellen zegt dat het bedrog vaak heel doorzichtig is maar dat fraudeurs hun wanpraktijken vaak heel bekwaam verhullen onder een sluier van respectabiliteit. Ze adverteren in de meest gezaghebbende nationale en internationale kranten en worden vaak geholpen door een malafide advocaat of accountant. Ook weten ze vaak contacten met grote banken aan te knopen en beroepen ze zich schaamteloos op degelijkse instanties als de ICC en de Wereldbank.

Soms lopen ze tegen de lamp, omdat het bedrog al snel wordt ontdekt. Zoals de burgemeester van een gehucht in het Amerikaanse Alabama met 814 inwoners die voor 64,2 miljard dollar aan bankpapieren uitgaf om een lening van 250 miljoen dollar los te krijgen. Maar meestal bedienen ze zich van ingewikkelde internationale netwerken om hun sporen uit te wissen. Vervolging is volgens Ellen vaak onmogelijk, omdat onduidelijk is in welk land het misdrijf gepleegd is. Hij pleit ervoor om alleen al het te koop aanbieden van waardeloze bankpapieren strafbaar te stellen.