Keizersgracht 107

“Een kaartje naar Keizersgracht 107 Amsterdam is voldoende.” Hoe vaak zullen Netty Rosenfeld, Ilse Wessel, Ger Lugtenburg, Jan Boots of Jan van Herpen - allen ooit welgearticuleerde AVRO-omroepers - die aansporing niet 'door den aether' hebben laten klinken om luisteraars te bewegen zich als lid van de AVRO aan te melden? Wijd en zijd in den lande was daardoor Keizersgracht 107 bekend als het administratieve adres van de AVRO , ook al daverden de Bonte Dinsdagavondtrein en Paul Vlaanderen uit Hilversum het land in. Het Amsterdamse boek van de AVRO, dat in 1928 begon, wordt vandaag echter definitief gesloten: per 1 maart is het pand verkocht aan een projectontwikkelaar.

Toen in 1927 de Algemene Nederlandse Radio Omroep (ANRO) fuseerde met de Nederlandse Omroep Vereniging (NOV) tot AVRO koos de directeur Willem Vogt domicilie in een kantoor aan de Keizersgracht 396. Maar de groei zette flink in en een jaar later huurde hij een vijfmaal zo grote ruimte op nummer 107. De AVRO zat nu in een riant patriciërshuis met een rijke Amsterdamse geschiedenis, die terugvoert tot 1629, het jaar waarin de Westerkerk in gebruik werd genomen. In de schaduw van deze hoogste toren van de stad bouwde zekere Isaac Godin zich aan de nieuw gegraven Keizersgracht een pand en omdat hij zijn fortuin in de walvisvaart had verworven liet hij in de kroonlijst het reliëf van een walvis aanbrengen.

In 1932 was de AVRO zo gegroeid dat het pand nu - voor 56.000 gulden - werd aangekocht om het tot de grond toe af te breken en daarna dieper en hoger weer op te bouwen met behoud van de oorspronkelijke natuurstenen gevelsegmenten, waaronder natuurlijk de trotse walvis. Maar boven de smeedijzeren deur werd nu de naam van de nieuwe eigenaar voluit in de Bentheimer zandsteen uitgehouwen met het laat-Jugendstillerige logo in het midden. En dat de eerste steen is gelegd door Willem Vogt (met bolhoed, zien we op een foto) vermeldt nog steeds de gedenksteen naast de entree.

In 1936 kocht de AVRO ook nog de panden 105 en 103 er bij. Willem Vogt wilde het drietal samenvoegen tot een prestigieus 'broadcasting house', vanwaar ook zou worden uitgezonden. “In het bijzonder zal de studio voor de Morgenwijding een passend uiterlijk ontvangen”, beloofde hij in de Radiobode van 15 maart 1940. De oorlog haalde er een streep door, maar in ieder geval heeft hij met dit plan een passend tegenwicht vastgelegd voor de legende dat de Nederlandse omroep altijd in Hilversum is gebleven omdat de dienstbode van mevrouw Vogt niet naar Amsterdam wilde verhuizen.

In 1972, veertig jaar na de herbouw, werd het interieur van nummer 107 nog eens verbouwd toen het weekblad TeleVizier, sinds 1967 een AVRO-uitgave, het gebouw betrok. De gelukkige tijden die de redactie er doorbracht, klinken door in het grondig gedocumenteerde boek 'Het huis van TeleVizier' dat de toenmalige redacteur Gerard Mars in 1985 schreef over de historie van het pand. De hier vermelde bijzonderheden zijn - met dank - aan zijn lezens- en bekijkenswaardig boekwerk ontleend.

Toen nieuwe ontwikkelingen TeleVizier een paar jaar geleden naar Hilversum riepen, bleef 'het huys waer de walvisch in den gevel staet' leeg achter. Waar ooit de 'luistervinken' de nieuwe AVRO-kalender of kaartjes voor de Dinsdagavondtrein kwamen halen, klinkt nu een holle echo door de marmeren hal.

Niet bekend

Maar om er achter te komen is misschien een kaartje naar Keizersgracht 107 Amsterdam voldoende.