Scholieren tolerant zolang vluchteling niets kost

LEIDEN, 29 FEBR. De scholierenconferentie over vluchtelingen is in volle gang. Derdeklassers uit het voortgezet onderwijs vuren de ene aanbeveling na de andere af op hun leeftijdgenoten in de zaal. Nederlandse gezinnen moeten vluchtelingen opnemen in hun huizen. De aanbeveling wordt massaal afgestemd. Nederland moet zijn grenzen openen voor produkten uit de Derde Wereld. De scholieren in de zaal knikken heftig ja. Scholen moeten jaarlijks een kerstontbijt organiseren waar leerlingen en asielzoekers aan deelnemen. Stom idee, oordeelt de zaal.

Met overweldigende meerderheid kiezen ruim tweehonderd scholieren van negen scholen uit Leiden en omgeving op de scholierenconferentie over vluchtelingen voor het Leidse dr. W.A. Visser 't Hooft Lyceum. De klas heeft niet zozeer een uitmuntende aanbeveling (Nederlandse kunstenaars moeten samenwerken met kunstenaars uit asielzoekerscentra) als wel een zeer goede presentatie. Gekleed in wijde broeken en kleurige T-shirts en met petjes achterstevoren op het hoofd brengen drie jongens uit de klas hun aanbeveling in de vorm van een rapnummer. De rest van de klas kruipt van de zenuwen in de coulissen op het podium.

Op het Visser 't Hooft Lyceum zouden de leerlingen vier lessen aangeboden krijgen over vluchtelingen. Het werden er acht. Net als op negen andere scholen kregen zij informatie over het vluchtelingenverdrag van Genève uit 1951, spraken zij over vooroordelen en kregen zij bezoek van vluchtelingen. Buiten schooltijd maakten de jongens de tekst voor het rapnummer, de muziekdocent diende van advies bij de muziek en de gymnastiekleraar leerde de klas een paar eenvoudige danspasjes. Gisteren deden zij hun presentatie.Uit een scala van aanbiedingen koos het lyceum voor het lespakket over vluchtelingen van het Centrum voor internationale samenwerking (COS). “Omdat we in onze school vaker bezig zijn met deze problematiek. Onze directeur vertrekt in de voorjaarsvakantie met een transport naar Joegoslavië”, verklaart geschiedenisleraar E. Heijnis. In zijn lessen en die van collega H. de Milde (godsdienst) kwam het onderwerp vervolgens aan bod. Op 'echte rechtse' vooroordelen zijn beide leraren niet gestuit, wel wisten de leerlingen te weinig van de aantallen vluchtelingen die naar Nederland komen en hun persoonlijke ervaringen.

Ilse is daar een voorbeeld van. “Ik dacht dat alle vluchtelingen maar op hun gemakkie naar Nederland kwamen omdat wij zo rijk zijn”, vertelt ze. Na de bezoeken van twee vluchtelingen aan haar klas denkt ze er anders over. Vooral het verhaal van een Iraanse vrouw heeft indruk gemaakt, te meer omdat zij de echtgenote is van de technische medewerker op school, een vluchteling die met zijn gezin inmiddels een permanente verblijfsvergunning heeft. “Ze mocht niet eens meer naar school toen ze voedsel had gegeven aan tegenstanders van het regime”, zegt Ilse verontwaardigd. En haar viendin Jacintha zegt: “Niemand gaat honderden kilometers te voet door berg en woestijn omdat het ergens anders zo lekker is.”

De leerlingen zijn zeer tolerant over de aanbevelingen op macroniveau. Nederland moet “natuurlijk” meer geld geven aan ontwikkelingslanden voor de bouw van eigen koffiefabrieken. Ook moeten scholen meer gastlessen aanbieden door vluchtelingen. Maar als de aanbevelingen de eigen leefwereld raken, vermindert het enthousiasme. Het Rijnlands Lyceum uit Sassenheim stelt voor dat Nederlandse gezinnen tijdelijk asielzoekers in hun huis opnemen; een idee dat het Tweede Kamerlid B. Dittrich (D66) enkele maanden geleden ook opperde. Maar op de vraag of de twee leerlingen zelf een asielzoeker in huis zouden nemen, zegt een van hen: “Daar hebben we geen ruimte voor.” Luid boegeroep volgt.

Een kerstontbijt met scholieren en vluchtelingen stuit ook op enig onbegrip, zeker als de leerlingen voorrekenen dat dit met een gulden per ontbijtende scholier makkelijk kan. “Je denkt toch zeker niet dat ik een gulden ga betalen”, repliceert een leerling uit de zaal.

    • Yaël Vinckx