Roken opent de weg naar alcohol- en drugsverslaving

Tabakrokers hebben vaak grote moeite om van hun verslaving af te raken, maar ze krijgen minder vaak de ziekte van Parkinson dan niet-rokers. Psychiatrische patiënten zijn dikwijls verstokte rokers. Waarom dat allemaal zo is, werd tot nu toe niet begrepen.

Onderzoekers van het Brookhaven National Laboratory in de staat New York hebben echter de sleutel tot het raadsel ontdekt (Nature, 22 febr). Bij rokers speelt niet alleen nicotine een rol, maar is door andere oorzaak de concentratie monoamine oxidase B (MAO B) in de hersenen gemiddeld 40 procent lager dan in niet-rokers. MAO B is een enzym dat dopamine afbreekt. Dopamine is een signaalstof in de hersenen (neurotransmitter) die berichten doorgeeft tussen zenuwcellen die invloed hebben op de motoriek, kennisfuncties en een aantal emoties zoals motivatie en beloning. Het effect van tabaksrook op MOA B staat los van het effect van nicotine dat overigens de aanmaak van dopamine stimuleert. De hypothese is dat MOA B wordt beïnvloed door formaldehyde en cyaniden in tabaksrook die aan aminogroepen in het MAO B enzym binden en daardoor de katalytische activiteit van het enzym verminderen.

De verlaging van de MAO-B-activiteit varieerde nogal per roker in de onderzochte groep, maar bij een paar rokers was de MAO-B-activiteit net zo sterk verlaagd als bij mensen die het medicijn tegen de ziekte van Parkinson L-deprenyl (Eldepryl of selegiline) slikken. L-deprenyl is een MAO-B-remmer en blokkeert de werking met een effectiviteit van ongeveer 90%. De onderzoekers denken hiermee een verklaring te hebben gevonden voor het verschijnsel dat rokers een tweemaal lager risico op Parkinson hebben. Het onderzoek impliceert ook dat MAO-B-remmers een hulpmiddel zijn bij mensen die er niet in slagen met roken te stoppen. In een op het allerlaatste moment toegevoegde noot melden ze dat onlangs een publicatie is verschenen waarin succes wordt gemeld met MAO-B-remmers bij stoppen-met-rokentherapie.

Een commentator in dezelfde aflevering van Nature wijst echter op de mogelijkheid dat rokers ook gevoeliger zijn voor verslaving, niet alleen aan nicotine, maar ook aan alcohol en drugs. Dopamine speelt een grote rol in het prettige beloningsgevoel dat inname van een verslavende stof oproept. De commentatoren houden wat slagen om de arm, maar nemen waar dat er epidemiologisch een sterk verband is tussen roken en latere alcoholverslaving en ander druggebruik. Misschien is sigarettenroken wel de poort naar druggebruik, veronderstellen de twee Amerikaanse commentatoren, en moeten we ons nog bezorgder tonen om rokende pubers dan we nu al doen.