Oppositie prijst Major; Vredesplan Noord-Ierland wekt scepsis

LONDEN, 29 FEBR. De meeste politieke partijen in Noord-Ierland hebben uiterst gereserveerd gereageerd op het plan dat de premiers van Groot-Brittannië en Ierland gistermiddag hebben gepresenteerd om het Noordierse vredesproces te redden.

De oppositiepartijen in het Britse Lagerhuis prezen premier Major voor zijn moed en vasthoudendheid. Maar zijn partijgenoot David Wilshire, vice-voorzitter van de Kamercommissie voor Noord-Ierland, noemde het Anglo-Ierse plan “een tweede München”, daarmee verwijzend naar het akkoord dat de Britse premier Chamberlain in 1938 met Hitler sloot. Samen met een aantal Conservatieve collega's en met vertegenwoordigers van de Noordierse unionistische partijen vindt hij dat de Britse regering, die de aanvankelijke eis van ontwapening heeft laten vallen en een vaste datum voor de vredesgesprekken heeft gesteld, voor de terreur van de IRA is gezwicht.

De premier verdedigde zich in het Lagerhuis door te zeggen “dat het natuurlijk volstrekt waar is dat ik in mijn loopgraaf kan blijven liggen en daar ook nog honderd goede redenen voor kan bedenken”. Maar hij zei dat zijn opvolger zich dan over vijftig jaar nog steeds in diezelfde loopgraaf zou bevinden. Daarom was het volgens hem gerechtvaardigd om concessies te doen.

Groot-Brittannië en Ierland hebben gisteren een begindatum vastgesteld voor het vredesoverleg dat tot een politieke regeling voor Noord-Ierland moet leiden. Sinn Fein, de politieke vleugel van het Ierse Republikeinse Leger, heeft dat steeds geëist. Maar Sinn Fein mag alleen aan dat overleg meedoen als de IRA het geweld beëindigt.

Ook zullen alle partijen op 10 juni bij aanvang van het overleg moeten beloven dat ze zich onvoorwaardelijk binden aan het democratisch proces. Voorafgaand aan de besprekingen worden er in Noord-Ierland verkiezingen gehouden die dienen als entree tot het overleg. De Britse regering zal van 4 tot 13 maart onderhandelen met de Noordierse politieke partijen over de opzet van de verkiezingen. Daarbij zal ook het voorstel aan de orde komen van John Hume, leider van de Social Democratic and Labour Party, om zowel in de Ierse republiek als in Noord-Ierland een referendum te houden. Door zich massaal uit te spreken voor de vrede zou het volk de terreurorganisaties kunnen tonen dat ze zich volledig isoleren bij voortzetting van het geweld.

Martin McGuinness, vice-president van Sinn Fein, verwelkomde het Anglo-Ierse plan voorzichtig. Sinn Fein is bereid een beroep te doen op de IRA om opnieuw de wapens neer te leggen, als het vredesoverleg nu echt kan beginnen en er geen voorwaarden worden gesteld, zei McGuinness. Daarover wil hij eerst meer duidelijkheid.

    • Dick Wittenberg