Met make-up kan zoveel meer; Een gezicht van miljoenen

Maakt make up je extra mooi? De nieuwste cosmetica is bijna onzichtbaar. Hoe natuurlijker, hoe mooier, maar dat betekent niet dat er minder gesmeerd wordt. Aardetinten voor paradijsvogeltjes.

Wie vandaag een glimmende parfumerie binnenstapt, duizelt het van de tientallen merken, de honderden tinten maquillages, poeders en blushes, de duizenden kleuren lipsticks en bijbehorende nagellakken, en alle andere materialen, potloden, eyeliners, mascara's, oogschaduw in iedere denkbare kleur, om het gezicht te decoreren. Om nog maar te zwijgen van de duizelingwekkende variëteit aan basiscrèmes, de een al meer herstellend, vitaliserend, activerend, regenererend, kalmerend, normaliserend, egaliserend, regulerend, balancerend of hydraterend dan de ander. En dan gaat het alleen nog maar over de gezichtscosmetica.

Advies is dus geboden.

“Wil je een million dollar face, of een gezicht met de nieuwe aardetinten?” vraagt Inga van Zalm, consulente van Beauty for all Seasons, een wereldwijd cosmeticaconcern dat met behulp van een computer in Amerika en een fax, vaststelt wat iemands persoonlijke kleuren zijn.

Vooruit, een miljoenen gezicht, wie wil dat niet? Eerst smeren met dagcrème, en dan 'camoufleren', volgens Van Zalm hèt geheim van een mooi opgemaakt gezicht. Ze laat zien hoe lichtgele color perfection creme het blauwpaars rond de ogen weghaalt, en hoe met groene pasta rooie plekken (littekens, couperose, pukkels) verdoezeld kunnen worden. De door de computer uitgezochte maquillage blijkt precies goed te zijn, want onzichtbaar. Een tint die met het blote oog nauwelijks te onderscheiden is van 'mijn' kleur, blijkt op de huid bruine strepen te maken. Poeder, ook in de juiste kleur, er overheen voor de vereiste matheid en dan volgt de rest.

Pagina 3:

Drie kleuren oogschaduw, een lichtbeige voor het hele gebied tussen wenkbrauw en wimper, een donkerder bruin in de arcadeboog - maakt het oog groter, en dat is kennelijk mooi - en op het ooglid schaduw in de kleur van de iris. Over het gebruik van de eigen oogkleur als schaduw zijn de meningen verdeeld, maar volgens Van Zalm haalt het de eigen kleur op. Dan volgen eyeliner, mascara, rouge, lippotlood - bij smalle lippen het lijntje net aan de buitenkant, bij volle lippen aan de binnenkant, adviseert Van Zalm - en lipstick. Haren losschudden en klaar is het gezicht. Ondanks al het werk ziet het er heel gewoon uit. Een stuk uitgeruster wel en dat is winst. Ik vòel me warempel fitter. Maar het dunne laagje is niet bestand tegen een fietstocht in snijdende kou. Eenmaal thuis zitten er barstjes en rimpels rond de ogen die er normaal helemaal niet zitten! De warmte binnen strijkt alles weliswaar weer glad, maar buiten liep ik mooi voor schut.

Visagist John Kattenburg van House of Orange maakt bepaald geen huis-tuin-en-keuken million dollar faces. “Nee lief, ik heb niks tegen eyeliner en blush, ik werk er zelf al twintig jaar mee, maar er kan zo veel meer.” En hij laat het zien in de modereportages waaraan hij meewerkte in het ter ziele gegane Avenue, Dutch en buitenlandse modebladen. Wenkbrauwen en oogleden in shocking pink, gezichten en décolletés die fijn bespat zijn met blauwe verf, donkere kantpatronen rond ogen en monden - die Kattenburg maakt met behulp van een spuitbus en een stuk lingerie - en een bijna onherkenbare Candy Dulfer die als een ijsprinses van de pagina's afglanst, met een ogenschijnlijk minieme make up en een paar glittertjes onder de ogen als blikvangers. “Reken maar dat je daarmee aandacht trekt,” zegt Kattenburg. Want daarom is het te doen. “We zijn allemaal paradijsvogeltjes, en vrouwen weten al honderdduizend jaar dat make up wèrkt. Dat mannen zwakke knieën krijgen van rode lippen.”

Maar Kattenburg wil vernieuwen. Gezichtsdecoraties verzinnen die uitdrukking geven aan deze tijd. Zijn fishskin-visagie - een laagje van plastic schilfertjes die parelmoer glanzen - is beroemd. “Het ziet er prachtig en esthetisch uit maar het heeft ook iets ziekelijks, of misschien moet het juist beschermen tegen gevaren van buiten af.” Bij de laatste show van de Japanse ontwerper Watanabe stuurde Kattenburg de mannequins het podium op zonder enige make up. Alleen de lippen bestreek hij met fishskin. De internationale modepers vond het prachtig.

“Natuurlijk ga je zo niet naar je werk. Maar waarom zou je niet eens wat anders doen. Ga 's morgens voor de spiegel staan en laat alles weg, niks lippotlood en drie kleuren oogschaduw. Kijk naar je gezicht, zoek wat mooi is, wat minder, zoek het eigene. En experimenteer met terracottapoeder en wat highlights (glanspoedertjes). Het is een oude techniek waarmee van alles kan. Jukbeenderen meer uitlaten komen, neuzen smaller maken, kinnen ronder of vierkanter. En dan bedoel ik niet dat je van elk gezicht een zogenaamd ideale ovaal moet maken, nee, benadruk juist je eigen karakteristieke vorm. Het kan prachtig, stralend en gezond worden, maar je ziet er niet opgemaakt mee uit.”

Het past in ieder geval goed in de trend van de natural look, de nude make up - die volgens Kattenburg alles te maken heeft met maatschappelijke ontwikkelingen, bezorgdheid om het milieu, gezondheidscultus. Maar er is ook een prozaïscher verklaring. Met de back to nature make up bereiken cosmeticafabrikanten ook een groep vrouwen die niet van (opvallende) make up houden, van oudere vrouwen ook, in veel westerse landen een groeiende consumentenkring.

'Gezond', 'natuurlijk', 'verjongend', 'met plantenextracten', 'op basis van heilzame kruiden', het zijn evenzovele weinigzeggende maar geruststellende leuzen om cosmetica te verkopen. Het is opvallend dat marketeers de semi-wetenschappelijke en mystificerende kretologie (wie weet wat 'liposomen', 'nanocapsules', 'AHA's', 'exfoliërende eigenschappen' en 'fytosferen' zijn mag het zeggen) meer en meer achterwege laten. In plaats daarvan verbeteren cosmeticamerken steeds vaker 'het innerlijke welzijn', nemen lotions en crèmes 'spanningen weg', en zijn poeders, mascara's en lipsticks 'een lust voor de zintuigen en verjongers van de ziel'. Stress Buffer, Peaco of Mind en Energy Boost zijn de welluidende namen van deze feel-good-cosmetica.

Dit heeft vermoedelijk ook te maken met het feit dat reclame-boodschappen steeds minder concrete beloftes kunnen doen want die moeten volgens nieuwe Europese richtlijnen waar worden gemaakt.

Bij de Nederlandse Cosmetica Vereniging zijn ze er niet blij mee, “want wat is wetenschappelijk bewijs? Wat bij de een wel werkt, hoeft bij de ander niet te werken,” aldus een woordvoerster van de vereniging. Yvonne Heide van het Gerda Siemer College (Opleiding in schoonheidsverzorging) juicht de nieuwe wetgeving toe. We nemen een paar advertenties door: Capture Rides van Dior bijvoorbeeld dat 'met de nieuwe generatie AHA' werkzaam is 'tot in de kern van de rimpels' en deze 'op spectaculaire wijze verminderen'. “Grote flauwekul,” aldus Heide. “Als een rimpel er eenmaal zit gaat hij niet meer weg, het enige wat je met goede vochtvasthoudende crèmes bereikt is dat je ze tijdelijk, namelijk zo lang als de crème op het gezicht zit, minder zichtbaar maakt. Dat vitamine C, of welk ander 'werkzaam preparaat' dan ook, 'de aanmaak van collageen bevordert' is ook onzin, zegt Heide. “De huid is van buiten af alleen doorlaatbaar voor stralen en stroom. Vitamines kunnen, mits de “drager een goede structuur heeft,” iets verder de huid in komen, maar nooit doordringen tot de lederhuid - en daar wordt collageen aangemaakt. Dat crèmes de vorming van 'vrije radicalen' tegengaan lijkt Heide onwaarschijnlijk, en om crèmes en lipsticks 'die pure zuurstofmoleculen direct in de huid transporteren' moet ze hartelijk lachen.

“Mensen willen blijkbaar voor de gek gehouden worden,” is haar conclusie. En willen voor de gek houden. Want hoe 'natuurlijk' make up ook oogt, het blijft in wezen een masker dat vervormt en vertekent.

    • Edith Schoots