Nieuwe klapschaats biedt toprijder mogelijk voordeel

ROTTERDAM, 28 FEBR. Een klapschaats die de loopbeweging exact nabootst. De Groningse onderzoeker Bert Otten is ervan overtuigd dat zijn nieuwe model klapschaats garant staat voor een revolutie in de schaatssport. De laatste ontwikkelingen zullen volgens hem nieuwe records opleveren; de winst voor een topschaatser op de 1.500 meter kan 1,4 seconde bedragen.

Diederik Hol, industrieel ontwerper aan de Technische Universiteit Delft, ontwikkelde met Otten een ingenieuze scharnierconstructie, waardoor voor het eerst een stabiele afzet met de klapschaats mogelijk is. “We hopen dat dit de definitieve doorbraak betekent van de klapschaats”, aldus Hol, die door een stage bij schaatsfabrikant Interraps in Almelo aan de klapschaats kon werken.

Het Overijsselse bedrijf produceert op dit moment zeventig paar van de zogenaamde Rotrax 7. Hoewel deze exemplaren pas vrijdag gereed zijn, is er al vijftig paar verkocht. Het onderstel van de klapschaatsen kost 1.198 gulden. Wanneer de duurste schoen erop wordt gemonteerd komt daar 800 gulden bij.

Het idee van het nieuwe model klapschaats is ontleend aan een recent ontworpen kunstknie. Falko Zandstra is een van de schaatsers die de nieuwe klapschaats binnenkort zullen testen. Ook buitenlandse schaatsers hebben interesse in de nieuwe schaats, onder wie de Pool Pawel Zygmunt.

Al een tiental jaren wordt geëxperimenteerd met de klapschaats waarop sneller zou kunnen worden geschaatst dan op een gewone schaats. Bij de huidige klapschaats zit de schoen met een scharnier voor de bal van de voet vast aan de buis. Daardoor kan de schaatser de enkel strekken en wordt de kuitspier beter gebruikt.

De oude klapschaats voldeed niet aan de hoog gespannen verwachtingen. Velen vinden de schaats instabiel. Dit komt doordat het zwaartepunt van de schaatser tijdens de afzet voorbij het scharnier komt te liggen, waardoor de sporter voorover dreigt te vallen.

De door de medisch fysioloog Otten en industrieel ontwerper Hol ontwikkelde klapschaats kent dit probleem niet. Het scharnier beweegt nu mee in de richting van de punt van de schaats. Daardoor loopt het steunpunt van de schoen tijdens de afzet mee met het draaipunt van de scharnier. “De beweging van de voet lijkt op de beweging tijdens het lopen. Het zwaartepunt op de klapschaats wordt, net als bij het lopen, verplaatst via de hak, de middenvoet en de bal naar de tenen”, aldus Otten.

De nieuwe klapschaats maakt een stabiele enkelstrekking mogelijk, zonder dat de schaatser voorover dreigt te vallen. Daardoor kan de schaatser met hoger vermogen afzetten. Uit computersimulaties die Otten maakte, blijkt dat een klapschaatser drie procent efficiënter rijdt, bijna een halve seconde per 500 meter.

Otten deed zijn vondst na bestudering van een kunstknie. Hij zag grote overeenkomsten tussen de gewenste beweging in de klapschaats en het gewricht van de kunstknie. Met behulp van een zelf ontwikkeld computerprogramma wist hij de bewegingsmogelijkheden van de knie om te rekenen naar een scharnier waarmee een optimale schaatsafzet mogelijk is.

Volgens Otten is de nieuwe klapschaats vooral aantrekkelijk voor toppers. “De verschillen met de gewone schaats zijn heel subtiel. Toppers die tegen het maximum van hun mogelijkheden aan zitten, kunnen tijdwinst boeken die kan worden toegschreven aan de schaats.” De eerste resultaten zijn hoopgevend. De juniorenkampioen op de sprint reed in januari op de klapschaats en ook een andere testrijder viel in de prijzen.

De voordelen voor de recreant liggen volgens woordvoerder H. Veldhuis van Interraps op een ander gebied. “Doordat de beweging sterk lijkt op lopen, wordt schaatsen eenvoudiger en minder vermoeiend. De typisch zijwaartse schaatsbeweging blijft daarnaast natuurlijk wel noodzakelijk.”