'Niet pissen tegen de piel van pa'; Verandering van Dam-monument niet uitgesloten

AMSTERDAM, 28 FEBR. De door kunstenaar Jan Dibbets gisteren in deze krant geopperde ideeën over ingrijpende veranderingen aan het Nationaal Monument op de Dam roepen tegengestelde reacties op. De schrijver Harry Mulisch heeft het monument “nooit iets gevonden”. Hij vindt het een uitstekend idee van Dibbets om het Monument aan te passen. De spreuk van A. Roland Holst op de halfronde muur achter het monument “zegt me ook niets”, aldus Mulisch. “Er gaat dus niets verloren als die muur verdwijnt”, zegt hij.

Het Amsterdamse college van B en W is vooralsnog niet van plan het monument een andere vorm te geven, volgens een woordvoerder van de gemeente. Het rapport over de staat waarin het monument verkeert, zal in juni klaar zijn. “Als daaruit blijkt dat het monument in een zeer slechte staat is, zou het kunnen dat de raad kijkt naar de mogelijkheid er iets anders neer te zetten”, zegt een woordvoerder van de Dienst Binnenstad.

Architect Hans Oud (76), zoon van J.J.P. Oud, die een proefschrift aan zijn vader wijdde, is stomverbaasd over het plan van Dibbets: “Ik vind Dibbets een goede kunstenaar, maar ik had niet verwacht dat hij zo makkelijk met het werk van een ander zou omspringen. Het monument is geen bouwdoos die je uit elkaar kunt halen en op een andere manier weer in elkaar kunt zetten. Hij moet er met zijn vingers afblijven.”

“Ik laat in het midden of ik het zelf een heel mooi monument vind. De pyloon vind ik zelf ook niet zo geslaagd. In de familie noemden we die 'de piel van pa'. Daar had mijn vader ook wel om kunnen lachen, denk ik. Zoveel gevoel voor humor had hij wel. Hoe de beelden van Rädecker ertegenaan zijn geplaatst is ook niet zo fraai. Maar ik heb geen reden om aan te nemen dat mijn vader zelf ontevreden was over het ontwerp. Ik heb het ontstaan van het monument van dichtbij meegemaakt. Rädecker heeft Oud er overigens zelf bijgehaald. Hij was bezig met het ontwerp en kwam er niet uit. Toen heeft hij burgemeester d'Ailly voorgesteld Oud er bij te halen. Over de beelden van Rädecker laat ik me liever niet uit. Maar ik ken wel betere beeldhouwers.

De Dam is altijd een moeilijke plek geweest. De concentrische cirkels zijn een mooie oplossing voor de problemen van het plein. De urnenwand ondersteunt die oplossing, die moet je dus niet weghalen. Nederland is niet zo sterk in monumenten. Wij zijn daar geen volk voor. Maar dat geeft iemand nog niet het recht om een monument zomaar te veranderen. Je mag niet zomaar tegen de piel van pa aan pissen.''

De Nederlandse kunstenaar Niek Kemps, die onlangs het Nationale Dachaumonument ontwierp: “Ik ben het met Dibbets eens dat het Nationaal Monument een afschuwelijk monument is. Daarom is het een beetje flauw om te zeggen: waar bemoeit die kunstenaar zich mee. We zijn trouwens toch bezig om heel Nederland aan te passen. Maar als het toch veranderd moet worden, is het misschien beter om Dibbets te vragen een heel nieuw monument te ontwerpen. Dan wens ik hem tegelijkertijd veel succes met de brede maatschappelijke discussie.” Het Dachaumonument was bedoeld voor het Amsterdamse Vondelpark, maar de buurtbewoners hebben zich daartegen uitgesproken. Ook op de vorm van het monument kwam veel kritiek.

De gemeente Amsterdam begint op 4 maart met de voorlopige herstelwerkzaamheden aan het Nationaal Monument op de Dam. Vandaag worden er steigers rondom het monument geplaatst. Tijdens de herstelwerkzaamheden, die onder meer bestaan uit het vastpinnen van een aantal platen, en het aanbrengen van een aantal nieuwe, zal een onderzoek worden gedaan naar de staat van het monument. Daartoe wordt onder meer de muts van de pyloon genomen en tijdelijk vervangen door een nieuw exemplaar. Daarna zal beslist worden over de methode van de definitieve restauratie.

De voorlopige herstelwerkzaamheden zullen waarschijnlijk voor 20 maart uitgevoerd zijn. Dan brengt de gouverneur van Canada een bezoek aan het monument.

De Amsterdamse A. Dijkstra kijkt al jaren tegen het monument aan vanuit haar souvenirswinkel op de Dam. Zij vindt niet dat “een of andere moderne kunstenaar ermee moet gaan rommelen.” Volgens haar vinden de toeristen het prachtig en dat vindt ze zelf ook.