Dole's moeizame campagne geeft rivalen moed

WASHINGTON, 28 FEBR. De strijd om de Republikeinse nominatie voor de presidentsverkiezingen ligt nog helemaal open. Een duidelijke koploper is er na de voorverkiezingen van gisteren niet, een verliezer evenmin.

De overwinning van Steve Forbes in Arizona geeft deze politieke nieuwkomer een plaatsje tussen de serieuze kanshebbers. De snelle opkomst van de conservatieve commentator Pat Buchanan was in Arizona nog niet voldoende voor een overwinning, maar zijn score daar (en in Zuid-Dakota) was indrukwekkend genoeg om zijn campagne in volle vaart te laten doorstomen naar de volgende voorverkiezing. En de overwinningen van Bob Dole in Noord- en Zuid-Dakota hebben diens campagne behoed voor een vroegtijdige afgang. Voor veel meer helderheid hebben de voorverkiezingen van gisteren niet gezorgd.

Nadat Buchanan de belangrijke voorverkiezing in New Hampshire had gewonnen wierpen zowel Dole als Lamar Alexander zich op als de 'anti-Buchanan', als de degelijke conservatieve kandidaat voor alle Republikeinen die de ideeën van Buchanan te extreem vinden. Inmiddels kan ook Forbes op die titel aanspraak maken.

Forbes' overwinning zaterdag in Delaware was niet meer dan een klein succesje, omdat hij daar de enige was die campagne had gevoerd. Maar met Arizona heeft Forbes een grote prijs binnengehaald, die hij op Dole en Buchanan heeft moeten bevechten. Het fenomeen Forbes - dat opkwam uit het niets, verraste met zijn plan voor een uniform belastingtarief, al snel hoge verwachtingen wekte in de opiniepeilingen en al even snel weer teleurstelde in de eerste fase van de voorverkiezingen - blijkt een factor te zijn om rekening mee te houden.

Voor Dole, die maandenlang de gedoodverfde kandidaat voor de nominatie was, zijn Forbes en Alexander nu grotere obstakels dan Buchanan. Zolang Dole de gematigd conservatieve kiezers met Forbes en Alexander moet delen, kan hij Buchanan niet beslissend verslaan. Maar zodra Dole als enige tegenover Buchanan staat is de strijd snel gestreden, luidt zijn theorie.

Voorlopig is geen van zijn rivalen echter van plan zich terug te trekken. Forbes heeft gisteren van Arizona juist een stevige aanmoediging gekregen om door te gaan. Lamar Alexander zal zich ook niet opofferen voor hij de komende week een poging heeft gedaan om alsnog een voorverkiezing te winnen. En de rustige senator Dick Lugar, wiens zes procent in New Hampshire voor Dole het verschil tussen verlies en winst hadden kunnen betekenen, blijft voorlopig koppig in de race, kennelijk niet ontmoedigd door het geringe aantal stemmen dat hij trekt.

Allemaal, ook Buchanan, putten ze moed uit het moeizame verloop van de campagne van Dole. De ervaren senator blijkt niet goed te kunnen uitleggen waarom hij nu eigenlijk president wil worden. Zijn toespraken zijn ongeïnspireerd, zijn resultaten steevast slechter dan de peilingen voorspellen en zijn politieke programma is onduidelijk.

Als enige kandidaat heeft Forbes geen federale financiële steun voor zijn campagne geaccepteerd en daarom is hij niet gebonden aan de maxima die de overheid aan campagne-uitgaven stelt. Maar Dole is dat wel. En de eerste maanden heeft hij zoveel geld uitgegeven dat hij het risico loopt al aan zijn limiet te zitten voordat belangrijke staten als Californië hun voorverkiezing hebben.

Om zijn zoekende campagne meer richting te geven heeft Dole maandag zijn opinie-onderzoeker ontslagen en een van de voorzitters van zijn campagne een minder belangrijke functie gegeven. Ook heeft hij laten weten in navolging van Forbes minder negatieve reclamespotjes over zijn tegenstanders te zullen uitzenden, en meer positieve spotjes over hemzelf.

Zaterdag in Zuid-Carolina zal moeten blijken of Dole kan winnen in een staat die niet bijvoorbaat al voor hem geporteerd is. Iowa en de Dakota's waren dat wel. Maar zelfs in de landbouwstaat Zuid-Dakota, waar men erg afhankelijk is van de export, wist Dole niet te voorkomen dat Pat Buchanan met zijn protectionistische programma bijna eenderde van de stemmen kreeg. Voor de overtuigingskracht en de campagnekwaliteiten van de senator is dat een veeg teken.

Pat Buchanan heeft in Arizona en Zuid-Dakota met een korte campagne een resultaat behaald dat aangeeft dat zijn populistische boodschap breder leeft dan alleen in Iowa en New Hampshire. Arizona mag zijn economische groei danken aan de internationaal gerichte high tech-industrie en aan export naar Mexico en Azië, Buchanan is er met zijn protectionistische opvattingen kennelijk toch populair. Daarbij speelt wellicht minder zijn handelspolitiek dan zijn felle oppositie tegen illegale en legale immigratie (in deze grensstaat met Mexico een brandende kwestie), zijn afkeer van controle op wapenbezit en zijn afwijzing van abortus.

    • Juurd Eijsvoogel