Dominee Van der Sleen scheidt zich af van hervormden; 'Synode handelt ongereformeerd'

De Zeeuwse dominee J. van der Sleen scheidt zich af van de Hervormde Kerk. Aan het besluit ging een jarenlange innerlijke strijd vooraf.

SCHERPENISSE, 27 FEBR. De telefoon bij dominee J. van der Sleen in het Zeeuwse Scherpenisse staat roodgloeiend. Sinds bekend is geworden dat de predikant de Nederlandse Hervormde Kerk de rug heeft toegekeerd, willen voor- en tegenstanders met hem over zijn beslissing spreken. Ook de media tonen ruime belangstelling voor de opmerkelijke stap die de 29-jarige Van der Sleen heeft gezet. De IKON-radio belt voor een interview. “Ik laat me niet in met radio en televisie om principiële redenen”, zegt hij rustig maar gedecideerd vanachter zijn bureau in de ambtswoning aan de Kerkstraat. “Nee, het heeft geen zin verder te vragen.”

Zondagmorgen kondigde hij vanaf de kansel aan de Nederlandse Hervormde Kerk te verlaten uit onvrede met de besluiten van de Hervormde Synode over het aanvaarden van homoseksualiteit en de plaats die de vrouw in het ambt mag vervullen. Maar ook uit ongenoegen over de fusieplannen van hervormden, lutheranen en gereformeerden, die moeten leiden tot de Verenigde Protestantse Kerken Nederland.

De stap veroorzaakte een scheiding in zijn hervormde gemeente. In het rustige, vijftienhonderd zielen tellende Thoolse dorp sloeg het nieuws in als een bom. Maar ook daarbuiten. Was dit het begin van een kerkscheuring? De predikant is er zelf heel kalm onder. “De Heere heeft mij deze weg gewezen als de weg die ik moet gaan. Deze weg had ik nooit op eigen kracht durven gaan. De worsteling is al van jaren. De laatste maanden is het geïntensiveerd. Na de beslissing is er veel rust en vrede gevolgd. Voor mij is het niet de vraag of ik hier goed of slecht aan heb gedaan.”

Van der Sleen moet binnen twee maanden met zijn gezin de ambtswoning verlaten. Vanaf maart krijgt hij geen salaris meer. Het deert hem niet, zegt hij. Van der Sleen is eerder opgelucht dat hij het “juk van de Hervormde Kerk” van zich af kon schudden. Hoe het verder moet weet de dominee niet. Hij wil verder als predikant in een zelfstandige vrije hervormde gemeente. Op zondag 3 maart leidt hij de eerste dienst in de afgescheiden gemeente. Waar en met hoeveel leden is nog niet duidelijk. Glimlachend: “Hoe de weg verder zal zijn is de verantwoordelijkheid van de gemeente hier. Als ze mij zeggen dat ik moet blijven, zal ik dat verzoek honoreren.”

Van der Sleen is een van de 92 predikanten die een open brief schreven aan de Hervormde Synode over de onvrede met het fusieproces. Dit Samen-op-Weg-proces dreigde een scheuring te veroorzaken, maar de ondertekenaars lieten weten niet vrijwillig op te zullen stappen uit de Hervormde Kerk. Van der Sleen daarover: “Die brief was zo geformuleerd dat ik niet zelf de Hervormde Kerk zou verlaten, maar dat er wel ruimte opengelaten zal worden voor de Heere die de mens er uit kan leiden. Dat kon een reële mogelijkheid zijn.”

Dat zijn stap tot een scheuring zou kunnen leiden kan Van der Sleen niet inschatten. “Ik heb geen landelijke actie willen ontketenen. Het is puur mijn eigen inzicht; ik kan niet langer naar eer en geweten in de hervormde gemeente staan door het ongereformeerde karakter van de Hervormde Kerk en het ongereformeerde handelen van de synode.”

Als voorbeeld van 'ongereformeerd' handelen wijst Van der Sleen op het 'homo-besluit' van de synode. “De Hervormde Kerk vindt dat de homoseksuele leefwijze ten volle aanvaard moet worden. De Bijbel geeft duidelijk een ander licht. Het is strijdig, puur objectief gezien. Wie voluit gereformeerd wil leven, staat achter de onfeilbaarheid van de Schrift voor allen. Wat strijdig is met Gods woord kan niet door de beugel. De kerk is geen club of vereniging; het moet het lichaam van Christus zijn. Ik wil de homoseksuele medemens niet discrimineren, maar wel aan Gods woord gehoorzamen. En dat leert dat homoseksualiteit een zonde is.”

Van der Sleen zegt zich geen zorgen te maken over zijn toekomst. “Dat klinkt misschien vreemd in de oren. Ik ben mijn traktement kwijt. Ik geloof dat de Heere daar ook in zal voorzien. Ik ben blij met de rust, gezien de grote weerstand die ik heb opgeroepen. Blijkbaar heb ik iets gedaan dat vele mensen schokt.”

Wat Van der Sleen wel steekt is dat enkele predikanten rond het bevindelijk hervormde tijdschrift Het Gekrookte Riet, een groep waartoe hij zichzelf ook rekent, zijn keuze alleen maar 'kerkrechtelijk' willen zien. “Die zijn veelal niet geïnteresseerd in de geestelijke beweegredenen die tot deze beslissing hebben geleid. Dat heeft me pijn gedaan.”

Volgens T. Willemze, juridisch beleidsmedewerkster van de synode op het landelijk bureau van de Hervormde Kerk in Leidschendam, is het altijd te betreuren als men niet langer lid van een kerk wil blijven. Zij noemt de beslissing van Van der Sleen bijzonder, maar niet uniek. “Onlangs heeft een dominee in Friesland de overstap gemaakt van de Hervormde Kerk naar de Christelijk Gereformeerde Kerk. Het is voor een predikant niet verboden om zijn ambt neer te leggen. Van der Sleen legt zijn ambt in de Hervormde Kerk neer en wil op een andere manier verder.”

Het is de taak van het breed moderamen van de provinciale kerkvergadering Van der Sleen te ontheffen uit zijn ambt. De synode kan dat niet tegenhouden. Willemze: “Als er problemen zijn, kunnen we een gemeente visiteren. Maar dat doen we pas als de provinciale kerkvergadering er niet uit komt.”