Dijkstal: demonstratie mag; Onderzoek strafbaarheid van CD-leuzen

ZWOLLE, 27 FEBR. Het openbaar ministerie in Zwolle onderzoekt of uitlatingen die zaterdag bij de demonstratie van de Centrumdemocraten (CD) en CP'86 in die stad zijn gedaan, strafbaar zijn.

Binnen twee weken bepaalt het OM of deelnemers aan de extreem-rechtse demonstratie worden vervolgd. Het onderzoek spitst zich volgens officier van justitie A. Speijers toe op de strafbaarheid van de leuzen 'Nederland blank' en 'Eigen volk eerst' en het doen van de Hitlergroet. Deze kunnen strafbaar zijn volgens artikel 137 van het wetboek van strafrecht, volgens hetwelk het in het openbaar aanzetten tot discriminatie en haat of het beledigen op basis van ras, godsdienst, levensovertuiging en geaardheid strafbaar is.

De leuzen en de Hitlergroet worden volgens Speijers apart niet aangemerkt als discriminatoir, volgens de Hoge Raad geldt dit wel in een specifieke context. “Als je ze bijvoorbeeld op de hoek van de straat doet met de intentie het nationaal-socialistisch gedachtengoed uit te dragen en anderen kunnen zich daaraan storen, dan zijn ze wel strafbaar”, zegt Speijers.

Justitie wil daarom de demonstratie goed in kaart brengen. “We kijken naar welke vlaggen ze meedroegen, welke kleding er werd gedragen en naar de uitgedeelde pamfletten en stickers.” De politie was zaterdag met een cameraploeg aanwezig en alle door de media uitgezonden beeld- en geluidsmateriaal is door Justitie opgenomen.

Minister Dijkstal (Binnenlandse Zaken) wil geen nieuwe wet waarmee burgemeesters demonstraties van rechts-extremisten kunnen verbieden op grond van te verwachten discriminerende uitlatingen. Volgens Dijkstal is zo'n verbod in strijd met grondwettelijke rechten als de vrijheid van meningsuiting. Ook de regeringspartijen VVD en D66 staan afwijzend tegen een demonstratieverbod. Met Dijkstal vrezen zij dat met een verbod wegens de boodschap grondwettelijke vrijheden in het geding komen. PvdA-Kamerlid Apostolou zei gisteren wel een onderzoek naar de mogelijkheid te willen.

De minister reageerde op een suggestie van burgemeester Franssen van Zwolle. Die zei zaterdag na afloop van demonstratie van CD en CP'86 in Zwolle dat kabinet en Tweede Kamer maatregelen nemen tegen uitingen van extreem-rechts. Hij vindt het onvoldoende dat burgemeesters demonstraties van rechts-extremisten alleen kunnen verbieden op grond van dreigende verstoring van de openbare orde en niet kunnen meewegen of demonstranten zich schuldig zouden kunnen maken aan discriminerend of ander verwerpelijk gedrag.

Volgens officier van justitie Speijers was er zaterdag geen aanleiding om tot arrestatie van een van de betogers over te gaan. Naast de onduidelijkheid over eventuele strafbare feiten, speelde het risico dat de demonstratie zou escaleren daarbij een rol. “Maar als iemand had geroepen dat alle joden naar de gaskamer moeten, dan hadden we dat zeker niet laten passeren.” Tegen het Rotterdamse CP'86-raadslid M. Freling, die ook in Zwolle meeliep, is gisteren in een hoger beroepszaak in Arnhem tweeduizend gulden boete en twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf geëist voor het doen van uitlatingen 'Holland voor de Hollanders' en 'Ausländer raus'. Freling scandeerde deze leuzen in 1994 tijdens een illegale demonstratie in Zevenaar. Dijkstal onderzoekt inmiddels de mogelijkheid om veroordeelden wegens discriminatie te ontzetten uit het passief kiesrecht. Ook de subsidie aan politieke partijen die zijn veroordeeld wegens discriminatie wil de minister ter discussie stellen.