VS willen veroordeling Cuba om neerschieten vliegtuigjes

WASHINGTON/MEXICO-STAD, 26 FEBR. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties beslist vandaag over een ontwerp-verklaring van de Verenigde Staten waarin Cuba wordt veroordeeld wegens het neerschieten van twee particuliere vliegtuigjes, zaterdag.

De twee Cessna-vliegtuigjes, bemand door leden van een groep Cubaanse ballingen in de Verenigde Staten, werden zaterdag door Cubaanse straaljagers neergeschoten boven zee voor de kust van Cuba. Volgens Cubaanse regeringsfunctionarissen is dat gebeurd omdat zij zonder toestemming in het Cubaanse luchtruim vlogen. De Amerikaanse kustwacht zoekt met schepen en helikopters naar de vier inzittenden. Een derde vliegtuigje wist terug te keren naar Florida.

De Amerikaanse ambassadeur bij de VN Madeleine Albright heeft de Cubaanse ambassadeur om uitleg gevraagd. Volgens Albright is het neerschieten een “buitensporige schending van het internationaal recht [...], dat het neerschieten van een ongewapend burgertoestel verbiedt”. De VS bekleden nu het roulerende voorzitterschap van de V-raad.

President Clinton zei het Cubaanse optreden “in de scherpst mogelijke termen” te veroordelen. Minister van Buitenlandse Zaken Christopher sprak van een “schaamteloze schending van het internationale recht”, die “op klaarlichte dag, op bevel van Cuba's hoogste militaire autoriteiten is uitgevoerd”. De VS zullen, mogelijk vandaag al, zelfstandig sancties afkondigen. Sinds dertig jaar is een Amerikaans handelsembargo tegen Cuba van kracht.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft verklaard de dood van de inzittenden van de vliegtuigjes te betreuren. In dezelfde verklaring roept Rusland de VS op “bewuste schendingen” van het Cubaanse luchtruim tegen te gaan omdat deze een “provocatieve factor” kunnen worden. Moskou wil een uitgebreid onderzoek waarin ook de “Cubaanse stem” gehoord wordt. “De feiten die de Cubanen aandragen, moeten bij het onderzoek worden betrokken”, aldus de verklaring.

De ballingenorganisatie Hermanos al Rescate (Reddende Broeders) heeft de afgelopen vijf jaar regelmatig vluchten uitgevoerd boven de bijna tweehonderd kilometer brede Straat van Florida om Cubaanse bootvluchtelingen te helpen door hun positie door te geven aan de Amerikaanse kustwacht en door reddingsmiddelen uit te werpen.

Pag.5: VS: Cessna's schonden luchtruim van Cuba

De Amerikaanse Cessna-vliegtuigjes waren opgestegen van het vliegveld Opa-Locka in Florida, met een vluchtschema voor de Bahama's ten oosten van Florida. De vliegtuigjes zetten echter koers naar het zuidwesten en namen contact op met de civiele verkeersleiding in Havana, die de piloten waarschuwde het Cubaanse luchtruim niet te schenden. De leider van de groepering, José Basulto, liet weten desondanks door te zullen vliegen.

Basulto, die als enige met zijn toestel wist te ontsnappen, zegt dat het Cubaanse luchtruim niet is geschonden. Uit gegevens die door de Amerikaanse regering ter beschikking zijn gesteld, blijkt dat zijn toestel wel het Cubaanse luchtruim is binnengedrongen. De VS bewaken het luchtruim in het Caraïbisch gebied zeer intensief om vluchten van drugssmokkelaars te kunnen onderscheppen.

De vliegtuigjes zijn, voordat zij rond half vier 's middags plaatselijke tijd werden neergeschoten, volgens de Cubaanse autoriteiten gewaarschuwd en weggejaagd. Later zouden zij zijn teruggekomen. De VS zeggen dat de toestellen zijn neergehaald zonder voorafgaande waarschuwing.

In juli vloog Basulto volgens The Washington Post boven de kustweg van Havana, waar hij anti-Castro pamfletten uitstrooide. Havana dreigde de toestellen bij een herhaling te onderscheppen of neer te halen. In januari diende Cuba een officieel protest in bij Washington, nadat de organisatie opnieuw pamfletten boven het eiland had afgeworpen.

Naar nu blijkt hebben de Cubaanse autoriteiten een gepensioneerde Amerikaanse admiraal die eerder deze maand in Cuba was, gevraagd hoe Washington zou reageren wanneer Cuba vliegtuigjes van de organisatie zou neerschieten die het Cubaanse luchtruim schenden. De man zegt dat hij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken op de hoogte heeft gesteld van die vraag, die volgens hem aangaf dat Cubaanse legerfunctionarissen zo'n actie overwogen.

De regering-Clinton is gisteren in eigen land van verschillende kanten opgeroepen zich harder op te stellen tegenover Cuba. In Miami en New York hebben enkele honderden mensen gedemonstreerd voor de omverwerping van het regime-Castro. De invloedrijke Republikeinse senator John McCain bepleitte verscherping van het economische embargo dat al 33 jaar tegen het communistische bewind van kracht is.

De afgelopen maanden leek er sprake te zijn van enige verbetering in de verhouding tussen de beide landen. Clinton versoepelde de beperkingen op reizen van de VS naar Cuba, een groot aantal Amerikaanse en Cubaanse functionarissen hebben elkaar de afgelopen maanden ontmoet, tientallen bedrijven stuurden vertegenwoordigers naar Havana en begin deze maand liet Castro na bemiddeling door een Amerikaans politicus drie politieke gevangenen vrij.

In het Congres werd deze ontwikkeling met argusogen gevolgd. Zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat heeft vorig jaar al ingestemd met een verscherping van het embargo - al moeten ze het over de formulering nog eens worden.