Secularisme was breekpunt; Formatiepoging in Turkije opnieuw mislukt

ANKARA, 26 FEBR. De poging van de conservatieve Turkse partijleider Mesut Yilmaz een coalitieregering met de moslim-fundamentalistische Welvaartspartij te vormen, is zaterdag mislukt.

De optie van een coalitie tussen Yilmaz' Moederlandpartij en premier Tansu Çillers eveneens conservatieve Partij van het Juiste Pad is vervolgens weer van stal gehaald. Turkije zoekt nu inmiddels twee maanden naar een nieuwe regering.

De onderhandelingen tussen de Moederlandpartij en de moslim-fundamentalisten liepen zaterdag officieel vast op de vraag wie de controle zou krijgen over de economie en over de godsdienst. Yilmaz eiste alle economische ministeries op en ook het directoraat van religieuze zaken, en dat ging de Welvaartspartij - uiteindelijk winnaar van de parlementsverkiezingen van 24 december, zij het met zeer klein verschil - te ver.

Maar volgens de politieke commentator van de krant Milliyet, Derya Sazak, verhulde dit zakelijke conflict een veel fundamentelere tegenstelling met het Turkse secularisme als inzet. “Wij zien dat Mesut Yilmaz de historische verantwoordelijkheid niet kon dragen om de Welvaartspartij aan de macht te brengen”, schreef hij. Buiten zijn partij groeide de kritiek op zijn bereidheid een akkoord te sluiten met de Welvaartspartij, terwijl hij aanvankelijk had gezworen de fundamentalisten buiten de deur te houden. Maar ook binnen zijn eigen Moederlandpartij begon het vorige week te rommelen, waarbij vooraanstaande parlementariërs dreigden op te stappen als een coalitie met de fundamentalisten werd gesloten. Zegslieden maakten ook gewag van druk van de zijde van het leger.

Yilmaz zelf zei niet bereid te zijn geweest de fundamentalisten de controle te geven over religieuze zaken in een land waar de regerende elite, met name ook het leger, het secularisme zoals verwoord door Ataturk trouw blijft. “Dat is tegen onze principes”, zei hij.

Aan de andere kant maakte ook de Welvaartspartij de laatste dagen de indruk minder geïnteresseerd te zijn in een coalitie: ook hier groeiden intern de bezwaren tegen de concessies die het leiderschap bereid was te doen. Uitspraken van partijleider Necmettin Erbakan eind vorige week over herziening van de voorwaarden van de douane-unie met de Europese Unie werden gezien als doelbewuste poging een coalitie te torpederen. “De islamitische 'dinar' ter sprake brengen als het overleg net goed loopt, Iran prijzen, praten over de redding van Jeruzalem (...) het lijkt precies alsof de Welvaartspartij niet aan de macht wil komen”, zei de politieke analist Tufan Turenc voor het particuliere televisiestation HBB.

Demissionair premier Tansu Çiller uitte gisteren haar grote vreugde over de ontwikkelingen, samen met de seculiere pers. Vertegenwoordigers van haar partij kwamen gisteren al bijeen met functionarissen van de Moederlandpartij. Volgens het persbureau Anadolu pleegt Çiller zelf woensdag overleg met Yilmaz over een coalitie. Maar de totstandkoming van zo'n coalitie, die al door Çiller zelf als formateur is onderzocht, blijft zeer onzeker gezien de persoonlijke animositeit tussen Yilmaz en Çiller. (Reuter, AFP)