'Revolutie in de Filippijnen is op een mislukking uitgelopen'

De Filippijnen vierden afgelopen weekeinde de tiende verjaardag van de volksrevolutie die een einde maakte aan de heerschappij van president Ferdinand Marcos.

GREGORIO HONASAN was destijds een van de belangrijke hoge militairen die de opstand tegen Marcos leidden. Teleurgesteld in de resultaten van de revolutie vecht hij nu als senator voor “fundamentele verandering” in zijn land. Want: “De revolutie van '86 was geen revolutie.”

MANILA, 26 FEBR. In de Filippijnen vinden ze hem een controversiële figuur, Gregorio Honasan. In de laatste dagen van februari 1986 was hij, als gedeserteerd legerkolonel, een van de leiders van de succesvolle volksrevolutie tegen de toenmalige president Ferdinand Marcos. Door deze volksopstand kon Cory Aquino aan de macht komen.

Amper een jaar later was Honasan, gefrustreerd door de matige vooruitgang die volgde onder Aquino, betrokken bij een couppoging. En in 1989 probeerde hij nogmaals via een staatsgreep aan de macht te komen. Beide opstanden, die aan meer dan 200 mensen het leven kostten, brachten de Filippijnen een gevoelige economische klap toe omdat buitenlandse investeerders massaal het land verlieten. En ze leverden Honasan, behalve zijn nieuwe bijnaam Gringo, niets op want Aquino diende haar ambtstermijn van zes jaar gewoon uit.

Nu, een paar jaar na zijn mislukte aanvallen op het beleid van de Filippijnse president, is de inmiddels 47-jarige Honasan weer terug in de schijnwerpers. In het land van vergeven en vergeten won de voormalig militair vorig voorjaar een zetel in de Filippijnse senaat.

Honasan is weliswaar geaccepteerd in de Filippijnse politiek, maar hij worstelt nog steeds met zijn reputatie van onbetrouwbaarheid. Ook afgelopen weekeinde weer, toen bleek dat hij niet was uitgenodigd om de festiviteiten rondom de tiende verjaardag van de volksrevolutie tegen Marcos bij te wonen.

Waarom was u niet uitgenodigd?

“Volgens de officiële verslagen van de revolutie zijn wij daar nooit bij geweest. Misschien is dat omdat we destijds deserteurs waren uit het leger van Marcos. Ik weet het niet, maar ik heb het feest niet gemist. Wij gaven er toch de voorkeur aan om niets te vieren maar in plaats daarvan te bidden voor betere tijden in dit land.”

Wie bedoelt u met 'wij'?

“Mijn landgenoten die samen met mij vreselijk teleurgesteld zijn omdat er sinds de revolutie in 1986 zo weinig veranderd is. In plaats van meer eenheid is er nu juist meer verdeeldheid in dit land.”

Welke idealen koesterde u destijds, na de revolutie?

“Het volk en de strijdkrachten in dit land zouden verenigd moeten worden onder een politicus die de president zou moeten zijn van alle Filippijnen. Maar Cory Aquino koos voor haar verwanten en haar partijgenoten en niet voor haar vijanden die zij verdacht van de moord op haar man (oppositieleider Benigno Aquino die in 1983 werd vermoord - red.). Dat was haar grote fout. Daardoor waren al haar programma's en plannen gebouwd op haat. Dat werkte niet.”

Is de revolutie in uw ogen dus niet geslaagd?

“Nee, het was in feite geen echte revolutie, want een revolutie betekent fundamentele verandering. Die is er na 1986 niet geweest. Er was toen alleen sprake van overdracht van macht binnen de bestaande Filippijnse economische en politieke elite. Dus alleen de gezichten veranderden, verder bleef de macht in dezelfde klasse hangen.”

Wat is uw visie op de Filippijnen nu, als senator?

“Er is grote wil om iedereen te verenigen. We moeten collectief iets doen aan de armoede, het geweld en de onrechtvaardigheid in dit land. De enige oplossing voor al onze problemen is opvoeding en daarvoor kunnen we in algemene termen niet meer vertrouwen op de huidige leiders. We hebben nieuwe leiders nodig, jonger, frisser, met meer verbeelding, meer toegewijd en natuurlijk visionair.”

Zijn die politieke talenten aanwezig?

“Er is in de Filippijnse politiek een duidelijk tekort aan gekwalificeerde mensen. De huidige politici vormen geen bron van inspiratie voor een nieuwe generatie. Onze politiek is veel te persoonsgericht, er bestaat bijna geen partij-politiek. Men is dol op verkiezingen want dan draait alles weer om die ene persoon. En wie er geld heeft voor een mooie verkiezingscampagne, die wint. Bovendien, je moet hier als politicus toch al rijk zijn want ministers worden erg karig beloond voor hun diensten. We zitten dus in een vicieuze cirkel: we hebben een nieuwe, geïnspireerde generatie politici nodig, maar het politieke vak spreekt onvoldoende tot de verbeelding van de mensen.”

Wie geeft u de schuld voor de ontwikkeling?

“Wij Filippijnen vinden het heerlijk om iemand de schuld te geven. Daarom zeggen we al jaren: 'het is de schuld van Marcos', en roepen anderen 'het is de schuld van Aquino'. En nu hoor je weer dat het allemaal door president Ramos komt. Onzin. Voor mij is het een cumulatief effect van jaren van slecht bestuur, slecht leiderschap en gebrek aan visie. We mogen dat alleen onszelf aanrekenen. Het gaat heel langzaam met dit land. Te veel mensen, inclusief de leiders van de machtige katholieke kerk, zijn voor handhaving van de status quo. Maar intussen erodeert hier de middenklasse en worden de armen steeds armer en de rijken steeds rijker.”

Werkt de Filippijnse versie van democratie niet?

“We hebben nog een eind te gaan voordat democratie hier werkelijk werkt. Dit volk vergeet steeds dat democratie behalve alle vrijheden ook verantwoordelijkheden en verplichtingen met zich meebrengt. We zouden meer moeten kijken naar de Aziatische versies van democratie in landen als Maleisië, Indonesië en Singapore. Onderdelen daarvan zouden we hier in de Filippijnen kunnen overnemen.”