Conflict NAVO en VN over evacuatie Servische voorstad

SARAJEVO, 26 FEBR. Het gebruik van militaire vrachtwagens van de Bosnische Serviërs bij de evacuatie van de laatste inwoners van Vogosca heeft geleid tot een conflict tussen de NAVO-vredesmacht IFOR en de VN.

De exodus van de laatste inwoners van de Servische voorstad van Sarajevo wordt vandaag voortgezet. IFOR-commandant Leighton Smith en vredescoördinator Carl Bildt slaagden er tijdens bezoeken aan Vogosca zaterdag niet in de tweeduizend achtergebleven Serviërs te overreden in Vogosca te blijven. Beiden kregen te maken met een woedende menigte, die slechts één eis had: vervoer naar gebieden die onder controle van de Bosnische Serviërs blijven. Vogosca is de eerste van vijf Servische voorsteden die op grond van het vredesakkoord van Dayton de Bosnische regering toevallen. Vrijdag trokken politiemannen van de Bosnische federatie de voorstad binnen. Van de 17.000 oorspronkelijke inwoners waren er toen nog slechts tweeduizend over en zij maakten zaterdag ondubbelzinnig duidelijk ook weg te willen.

Na zijn mislukte bezoek zwichtte admiraal Leighton Smith voor de druk en ging hij akkoord met het verzoek om vrachtwagens van het Bosnisch-Servische leger te mogen gebruiken voor de evacuatie. Vogosca ligt in de gedemilitariseerde zone rond Sarajevo en militaire vrachtwagens mogen zich er niet vertonen. Smith wil echter een uitzondering maken, op voorwaarde dat het aantal vrachtwagens dat wordt ingezet beperkt blijft. De nummerborden moeten worden verwijderd en de chauffeurs moeten ongewapend zijn en burgerkleding dragen.

De VN, die elke hulp bij de evacuatie hebben geweigerd om niet te worden beschuldigd van actieve betrokkenheid bij 'etnische zuivering', protesteerden tegen de beslissing van Smith. Kris Janowski, woordvoerder van de VN-hulporganisatie UNHCR, zei dat de Serviërs die in Vogosca willen blijven zullen worden geïntimideerd door het gebruik van de legervrachtwagens. “Als een Servische militaire truck voor hun woning verschijnt zullen mensen zich gedwongen voelen mee te gaan”, aldus Janowski. “En hoe minder Serviërs er in Sarajevo blijven, hoe slechter dat is voor de pogingen het land weer een te maken.” NAVO-woordvoerder Mark Rayner zei daarop dat “de NAVO ook liever heeft dat de mensen niet weggaan, maar dat ze duidelijk een besluit hebben genomen om te vertrekken”. “We verlenen de veiligheid zodat ze op ordelijke wijze kunnen vertrekken”, aldus Rayner.

Janowski hekelde eveneens zowel de Bosnische regering als de leiders van de Bosnische Serviërs wegens hun optreden in Vogosca. De politie van de Bosnische federatie, zei hij, heeft sinds vrijdag overal in Vogosca bij achtergebleven Servische burgers aangebeld met de vraag of zij granaten of geweren bezitten. Hoewel de politiemannen beleefd bleven en niemand intimideerden, veroordeelde Janowski dat optreden, omdat het de angst onder de Serviërs aanwakkert. “Deze mensen zijn al bang en paranoïde. Een huisbezoek van de federale politie kan de balans doen doorslaan en worden opgevat als een vorm van vervolging.”

Janowski hekelde ook de 'voorzitter' van het 'parlement' van de Bosnische Serviërs, Momcilo Krajisnik, die volgens hem een hoofdrol heeft gespeeld in de pogingen van de Bosnisch-Servische leiding om de inwoners van de voorsteden van Sarajevo angst aan te jagen. “Wat Krajisnik doet is schandalig en buitengewoon manipulatief. Hij wil alle Serviërs weg hebben. Elke Serviër die achterblijft is voor hem een belediging”, aldus Janowski. De leiders van de Bosnische Serviërs hebben ervoor gezorgd dat het plaatselijke bestuur, de politie en de brandweer als eersten de wijken hebben verlaten. Het resulterende vacuüm gaf de gewone inwoners het gevoel volledig onbeschermd te zijn.

De leiding van de Bosnische Serviërs heeft zaterdag de Franse nazi-jager Serge Klarsfeld uit de 'Servische Republiek' in Bosnië gezet. Klarsfeld was in Pale om de Bosnisch-Servische leiders Radovan Karadzic en Ratko Mladic te overreden zich vrijwillig ter beschikking van het VN-tribunaal voor oorlogsmisdaden te stellen, met het argument dat als ze onschuldig zijn, ze dat voor het tribunaal kunnen bewijzen. Klarsfeld werd echter zaterdag door de politie van de Bosnische Serviërs naar Sarajevo uitgewezen. (Reuter, AP, AFP)