Britse regering trekt boetekleed aan over 'Irak'

LONDEN, 26 FEBR. De Britse regering zal vanavond bij de behandeling in het Britse Lagerhuis van het rapport-Scott over de levering van wapens aan Irak, er alles aan doen om een dreigende nederlaag te voorkomen.

De regering zal daarbij kiezen voor een nederiger aanpak dan bij de presentatie van het rapport-Scott, toen ze iedere kritiek fel afwees.

Na drie jaar onderzoek oordeelde rechter Scott dat bewindslieden het parlement bij herhaling hadden misleid, over de levering van wapens aan Irak. In een rechtszaak tegen drie ondernemers was de verdediging ontlastend overheidsmateriaal onthouden. Scott hekelde ook het gebrek aan openheid binnen het overheidsapparaat en de cultuur van geheimzinnigheid. Maar in de regeringsverklaring na de publicatie van het rapport werden alle beschuldigingen verontwaardigd van de hand gewezen. Minister Lang (Handel) betoogde dat het rapport de regering juist van alle blaam gezuiverd had.

Bij de behandeling vandaag van het rapport kiest de regering echter voor het boetekleed. Premier Major had gisteren al in een zondagsblad erkend dat Scott op ernstige tekortkomingen is gestuit in het functioneren van het overheidsapparaat en dat daaruit lering getrokken moet worden. Met een aantal voorstellen voor verbetering probeert de regering tegemoet te komen aan die Conservatieve Lagerhuisleden, die willen voorkomen dat ernstige kritiek op de regering achteloos onder het tapijt wordt geveegd.

Nadat de Conservatieve parlementariër Peter Thurnham zich vorige week terugtrok uit de fractie, na kritiek op de behandeling van het rapport-Scott, is de meerderheid van de Tories in het Lagerhuis tot twee zetels gedaald. Zijn Conservatieve collega Quentin Davies liet gisteren weten dat hij de regering vanavond onmogelijk kan steunen. Ten minste drie andere Conservatieven overwegen zich van stemming te onthouden of met de oppositie mee te stemmen. Waarschijnlijk zal het standpunt van de negen man sterke fractie van de Ulster Unionisten vanavond de doorslag geven. Partijleider David Trimble zei vanmorgen dat zijn fractie “het nationaal belang” bij haar keuze voorop zal stellen.

Formeel staat er vanavond niets op het spel. In het Britse Lagerhuis wordt vanavond maar één enkele motie in stemming gebracht, een puur technische zaak. Maar de politieke inzet is groot. Kan de regering de druk van de oppositie weerstaan om de twee bewindslieden te ontslaan die in het rapport-Scott over de militaire handel met Irak het zwaarst op de korrel worden genomen? Kan de regering het vertrouwen in de onkreukbaarheid en de openheid van de overheid herstellen dat door de conclusies van het rapport-Scott zwaar is geschaad? En hoeveel Conservatieve parlementariërs zullen zich vanavond tegen hun eigen regering keren? Kan een smadelijke nederlaag van de regering nog worden voorkomen? Tegen welke prijs?

Formeel blijft vanavond een verlies van de regering zonder consequenties. Maar het aanzien van een toch al aangeslagen kabinet zal er opnieuw door worden ondermijnd. Als een meerderheid van het Lagerhuis vanavond besluit zich tegen de regering te keren, velt ze een vernietigend oordeel. Ze zegt daarmee dat de regering het parlement misleid heeft over de wapenleveranties aan Irak. Ook toont ze daarmee dat het kabinet de conclusies van het rapport-Scott niet voldoende serieus genomen heeft.

Gebruik in de Britse politiek is dat een regering in een dergelijke situatie de vertrouwenskwestie stelt. Algemeen wordt aangenomen dat de regering zo'n stemming morgen zeker zou winnen. Ook de eventuele dissidenten van vanavond willen een val van de regering niet op hun geweten hebben. Major heeft al bij voorbaat laten weten dat hij verwacht zijn regeerperiode vol te maken tot begin volgend jaar.

    • Dick Wittenberg