De NAVO is nu wel groot genoeg

Onlangs heeft de heer Bolkestein in deze krant zeer terecht betoogd dat de NAVO niet met nieuwe leden uit Oost-Europa moet worden uitgebreid. Het hoofdargument dat wordt aangevoerd vóór uitbreiding luidt dat die Oosteuropese landen het zo graag willen omdat zij zich onveilig voelen. Maar de prealabele vraag, die wij ons moeten stellen, en die ook door Bolkestein nìet werd gesteld, is deze: Wat is ons belang bij zo'n uitbreiding? Hebben wij er voordeel van?

Professor Van Staden heeft op deze pagina's (7 februari) getracht daar een antwoord op te geven, maar met een achterhaald strategisch argument: we zouden meer diepte nodig hebben. Vroeger was dat inderdaad voor de NAVO-bondgenoten een punt van voortdurende zorg: de Noordduitse laagvlakte lag bijna open voor de dichtbij gelegerde strijdkrachten van het Warschaupact. Maar toen werd de voormalige DDR een onderdeel van de Bondsrepubliek en daarmede NAVO-gebied. Herinnert men zich nog dat dit als een grote concessie van Gorbatsjov werd gezien en een voordeel voor de NAVO? Nu zouden wij dus volgens sommigen opnieuw naar nog meer diepte moeten streven, en wel tot aan de grens van (Wit-)Rusland. Duitsland grenst thans inderdaad aan Polen; heeft Duitsland (en heeft de NAVO) dus niet genoeg diepte meer? Ad absurdum doorredenerend zouden we dan, wanneer Polen lid wordt, Wit-Rusland erbij moeten betrekken, enzovoorts.

Zijn wij overigens bereid en in staat de veiligheid van zulke nieuwe leden te garanderen? Die vraag wordt des te klemmender wanneer wij tegelijkertijd bezig zijn een vredesdividend te innen en onze defensie om te vormen met het oog op schimmige en weinig succesrijke 'vredesoperaties', al dan niet onder VN-vlag, in gebieden waar wij geen strategisch belang hebben.

Wij leven in een tijd van veranderingen, en het is volkomen juist dat de rol van de NAVO aan nieuwe situaties wordt aangepast. Maar we moeten ons er wel voor hoeden iets kapot te maken wat voor onze veiligheid, nu en later, van cruciaal belang is. Dikwijls wordt vergeten dat de NAVO niet alleen een militair bondgenootschap is. Op politiek terrein zouden we een onherstelbaar verlies lijden, als de permanente consultaties tussen de VS en Europa in de Noordatlantische Raad zouden worden verwaterd en totaal vervormd door de toevoeging van nieuwe leden, die (nog lang) niet passen in dit gezelschap. Op militair terrein lijken de voordelen van uitbreiding ook op zijn minst dubieus.

Kunnen wij dan helemaal niets doen voor de zich aan het communisme ontworstelende landen van Oost-Europa? Heel veel! Door verdieping van het Partnership for Peace-programma, gezamenlijke oefeningen, afspraken tussen de militaire staven, politiek overleg kan wel degelijk een band ontstaan, die een grotere mate van veiligheid zal bieden voor hen en voor ons.