Zien in het donker

Rupert Thomson: The Insult. Uitg. Bloomsbury, 406 blz. ƒ 34,60. De vertaling, Met open ogen, verschijnt in mei bij De Bezige Bij.

De jonge Engelse schrijver Rupert Thomson heeft de gewoonte de werkelijkheid tot in het absurde naar zijn stilistisch uiterst getalenteerde hand te zetten. Hij brak, ook in Nederland, door met De vijf poorten van de hel (1990), waarna Air & Fire (Lucht & vuur) echter flopte - bewonderaar Bas Heijne verweet hem destijds mooischrijverij en banaliteit. In zijn nieuwe roman, The Insult, is de balans hersteld, hoewel Thomsons fantasie voor sommigen toch wat te rijk zal zijn. Je moet bij Thomson inderdaad niet vreemd opkijken van een personage dat opeens met ballen jonglerend door de lucht fietst.

In The Insult gaat het om wat je ziet en wat je allemaal wel niet kunt dènken te zien. Hoofdpersoon Martin Blom is plotseling blind geworden en lijdt daarbij aan het zeldzame Syndroom van Anton dat hallucinaties opwekt en het idee dat de patiënt wel degelijk kan zien. Dit gegeven leidt tot een roman waarin alles mogelijk is en waarin niets een reden hoeft te hebben. Thomson toomde zijn verbeeldingskracht enigszins in. Martin Blom kan soms inderdaad zien, het beste in het donker, en wordt overvallen door een begrijpelijke paranoïa. Hij denkt dat zijn chirurg dr. Visser via een titaniumplaatje in zijn hersenen beelden uitzendt op zijn netvlies. Vergeefs probeert hij ze te ontvluchten.

Het warm-menselijke moet je bij Thomson niet zoeken. Voor Martin Blom gaan we geen enkele sympathie voelen. Het meisje waar hij verliefd op wordt krijgt in het tweede deel van het boek wel een uitgebreide familieachtergrond maar daarmee nog geen ziel.

Zijn weinige warmte legde Thomson in de fraaie beschrijving van de liefde tussen een broer en zus in een afgelegen bergdorpje. Schoonheid daarentegen is op elke bladzijde te vinden. Zo ziet de schrijver de ogen van begerige mannen: 'I could feel the eyes of men on her like postage stamps that were already licked and looking for an envelope'.

The Insult is schitterend, fabuleus zelfs - maar ijskoud.

    • Margot Engelen