Topclubs keren zich tegen voetbalbond

AMERSFOORT, 23 FEBR. De commotie over het nieuwe sportkanaal verplaatst zich mogelijk naar de rechtszaal. Uitgerekend de topclubs Feyenoord en Ajax overwegen juridische stappen tegen de KNVB omdat zij de tv-rechten van live-uitzendingen in eigen beheer willen houden. Dit zou de nieuwe sportzender, die het groene licht kreeg van de rest van de clubs, ernstig ondermijnen.

Op het voetbalveld zijn ze aartsrivalen, maar gisteravond zaten Feyenoord en Ajax tijdens de buitengewone algemene vergadering broederlijk naast elkaar aan één tafel. Ajax-voorzitter M. van Praag nam het voortouw met de oppositie tegen het sectiebestuur betaald voetbal. Zijn collega J. van den Herik bewaarde zijn verbale ammunitie zo lang mogelijk, maar toen hij tegen het einde van de vergadering het spreekgestoelte mocht beklimmen, vlogen de vonken er vanaf.

De voorzitter van Feyenoord somde een groot aantal bezwaren op tegen het sportkanaal. Hij wekte afschuw bij het sectiebestuur en een groot aantal afgevaardigden met verdachtmakingen over een verstrengeling van belangen bij de onderhandelaars. Aangezien Van den Herik te veel oog had voor de situatie van zijn eigen club en te weinig voor het betaald voetbal in het algemeen, werd het meer onderbouwde gedeelte van zijn betoog niet meer serieus genomen.

Feyenoord heeft juristen van twee advocatenkantoren, Trenité Van Doorne en Kennedy Van der Laan, ingeschakeld om de rechtspositie van de clubs nader te onderzoeken. Zij kregen enkele vragen voorgelegd.

1. Heeft de KNVB de bevoegdheid om tegen de wil van de leden (lees: de clubs) verplichtingen met derden aan te gaan? Artikel 6 van de statuten van de KNVB en artikel 46 boek 2 van het Burgerlijk Wetboek zeggen volgens de juristen van niet.

2. Bij wie bevinden zich de tv-rechten voor de live-wedstrijden? Beide kantoren concludeerden dat die bij de desbetreffende clubs liggen wanneer het gaat om de door hen georganiseerde wedstrijden. De juridisch specialist van het sectiebestuur mr. H. Kesler verkondigde gisteravond dat de KNVB de rechten heeft omdat de bond de competitie organiseert. Mr. N. Edelenbos, directeur algemene zaken van Feyenoord, stelde dat de KNVB wel verantwoordelijk is voor het competitieverloop maar dat de clubs de werkelijke organisatoren zijn van de wedstrijden. De KNVB treedt volgens Feyenoord alleen als gastheer op in De Kuip bij thuisinterlands. Van den Herik: “De clubs moeten wel opdraaien voor de verliezen, maar komen niet in aanmerking voor de winsten.”

3. Zijn de reglementsbepalingen van de KNVB met betrekking tot radio en tv in overeenstemming met het Europese en Nederlandse mededingingsrecht? Dat is volgens de juristen van Feyenoord niet het geval. EU-commissaris Van Miert onderzoekt wel de mogelijke monopoliepositie van de KNVB maar kijkt niet naar de interne verhoudingen.

Feyenoord kreeg volgens Edelenbos een afkeer van het sportkanaal door de verdeelsleutel van de televisiegelden. De Rotterdamse club, net als Ajax en PSV veelvuldig in beeld, vindt dat hij relatief te weinig ontvangt uit de tv-pot. Van de totale opbrengsten wordt 25 procent gelijkelijk verdeeld, 75 procent wordt verdeeld aan de hand van een puntenstelsel. De landskampioen kan daardoor twee miljoen meer ontvangen dan het basisbedrag van 2,9 miljoen gulden.

De KNVB is niet bang voor eventuele juridische stappen van Feyenoord en Ajax. De bond heeft zich binnen het consortium voortdurend juridisch laten begeleiden door het Amsterdamse advocatenkantoor Stibbe Simont Manahan Duhot. De financiële haalbaarheid werd onderzocht door de accountants van Coopers & Lybrand. Als er geen andere oplossing is, vindt de KNVB het juist wel nuttig om de rechtspositie van de zender te toetsen bij de rechter.

Hoewel de meeste clubs gisteravond van mening waren dat de KNVB een enorm lucratief contract heeft afgesloten, had Feyenoords voorzitter Van den Herik juist kritiek op het financiële resultaat van de onderhandelingen. “Wij zijn tegen de looptijd en de hoogte van het contract. Twintig miljoen meer (160 in plaats van 140 miljoen gulden per jaar voor een contract met een looptijd van zeven in plaats van vier jaar, red.) is over vier jaar een peulenschil. Ik kan me nog het applaus van deze vergadering herinneren toen we een aantal jaren geleden met de NOS een overeenkomst sloten voor zeventien miljoen gulden per seizoen. Een jaar later zei iedereen al dat het te weinig geld was. De opbrengst van de aandelen, na zeven jaar zo'n 65 miljoen, zou ook ten goede moeten komen aan de clubs.”

Van den Herik zette vraagtekens bij de rol van Vitesse-voorzitter K. Aalbers, die namens de clubs zitting had in de zogeheten klankbordcommissie. En dat terwijl Nuon, hoofdsponsor van Vitesse, een van de aandeelhouders is in het consortium. Aalbers: “Dit is beneden alle peil.” Van den Herik vond het verdacht dat R. Hendriks van Endemol Entertainment en KNVB-directeur P. Vogelzang reeds in november samen in de Verenigde Staten vertoefden om daar te kijken hoe de sport op tv wordt gebracht. Ook het nieuwe sectiebestuurslid S. Tóth, commissaris bij Endemol, zou een dergelijk werkbezoek in de VS hebben afgelegd. Van den Herik: “Slim mag, sluw niet.”

Voorzitter Staatsen weigerde te antwoorden op zoveel verdachtmakingen. Dat werd door de algemene vergadering met luid applaus begroet. Om 22.25 uur, na een zitting van viereneenhalf uur, kreeg hij een ideale voorzet van G. Tusveld, voorzitter van Heracles en fervent voorstander van het sportkanaal. Hij stelde voor het tv-contract in stemming te brengen. Die kans liet Staatsen zich niet ontnemen. Alleen Feyenoord, Ajax, Cambuur en Dordrecht'90, dat uitstel wenste, stemden tegen.

In de volgepropte zaal volgden de initiatiefnemers van het sportnet de hele avond de vergadering. Om half elf, al tijdens de rondvraag, kon R. Hendriks, interim-manager van de zender, zijn directeur bij Endemol, J. van den Ende, via de mobiele telefoon de heuglijke mededeling doen. “Het is er door!”

    • Erik Oudshoorn