Imogen Stidworthy

T/m 17 maart in De Vaalserberg, Witte de Withstraat 44 een hoog, Rotterdam, open do t/m zo 13-17u.

Het is vreemd dat de twee mensen die op de wand vóór ons zijn geprojecteerd, elkaar niet aankijken en toch feilloos synchrone bewegingen met de lippen maken. Na enige tijd begrijpt de toeschouwer dat de man en het meisje via een spiegel zijn gefilmd. De Engelse Imogen Stidworthy, die onlangs aan de Jan van Eyckacademie in Maastricht afstudeerde, filmde zichzelf en haar vader terwijl hij haar Italiaanse les geeft. De spiegel is functioneel, want zo kan zij haar mond controleren op de juiste bewegingen voor de juiste uitspraak.

Stidworthy (1965) heeft taal, en speciaal de stem, als het onderwerp van haar werk gekozen. Twee jaar geleden toonde ze in Witte de With een video waarin op het zwarte scherm zo nu en dan een lichtsignaal verschijnt, terwijl je flarden hoort van een hakkelende stem, gehuil, en delen van zinnen. De onmacht van het spreken kwam ook tot uitdrukking in een videofilm gemaakt vanuit het liggende perspectief van een zieke (opnieuw gespeeld door Stidworthy's vader) die in bed ligt. De verpleegster kan hij slechts ten dele zien, haar stem moduleert van troostend tot opdringerig.

Ook in de huidige opstelling in kunstenaarsinitiatief De Vaalserberg zijn beeld en geluid ontkoppeld, doordat de luidsprekers zich verderop in de ruimte bevinden. Op de wand kunnen we volgen hoe de aanvankelijk volgzame leerling de overheersende leraar langzamerhand door middel van stem en lichaamstaal onzeker maakt, totdat hij het is die hakkelt, afdwaalt en onzin-taal en kinderrijmpjes gaat opzeggen. In dezelfde ruimte is een tweede videoloop te zien - vanwege de door elkaar lopende geluidsbanden nogal storend - waarop we een mond zien die Engelse kinderversjes opzegt en herhaalt. Al luisterend valt op hoe bizar en soms ook griezelig die toch als troost of vermaak bedoelde rijmpjes soms zijn: 'this is the rat/that killed the cat', etc.

Stidworthy's ideeën over taal zijn interessant (zij baseert zich onder meer op Maurice Blanchot's notie dat 'zien afstand impliceert', terwijl het horen van een stem dat euvel in veel mindere mate heeft), maar haar recente uitwerkingen daarvan gaan juist mank aan te weinig afstand en een te hoog autobiografisch gehalte.