'Het volk wordt ongeduldig'; Boris Jeltsin leest eigen regering de les

MOSKOU, 23 FEBR. President Boris Jeltsin heeft vanmorgen zijn regering gewaarschuwd de levensomstandigheden van de bevolking snel te verbeteren of anders op te stappen. Zonder verbeterd sociaal beleid zullen de hervormingen mislukken en “zullen we worden teruggeworpen” naar het verleden, aldus Jeltsin tot het parlement.

Zijn jaarlijkse redevoering tot het parlement, die vanochtend drie kwartier duurde, stond in het teken van de naderende presidentsverkiezingen, waarvoor de 65-jarige Jeltsin zich vorige week kandidaat heeft gesteld. Opmerkelijke initiatieven bevatte de toespraak niet. Gesterkt door een lening van 10,2 miljard dollar die het Internationale Monetaire Fonds gisteren heeft toegezegd, maakte de president een zelfverzekerde en fitte indruk.

“Onze taak is de markteconomie te ontwikkelen, maar tegelijkertijd de sociale kosten van dit proces te verminderen”, zei Jeltsin. “We hebben de mensen al lange tijd gevraagd hun buikriem aan te trekken en ze hebben dat gedaan, maar hun geduld is nu uitgeput. Er is een punt waarop vermoeidheid en ontevredenheid sterker worden dan hoop.”

Sinds de communistische partij bij de parlementsverkiezingen de meeste stemmen haalde heeft Jeltsin zich net als in zijn hoogtijdagen in 1991 opgeworpen als de beschermer van 'de gewone man'. Eerder deze maand kondigde hij uitbetaling aan van alle achterstallige salarissen. Vanmorgen somde hij een reeks functionarissen op die hij de afgelopen dagen heeft ontslagen omdat zij de prompte uitbetaling van salarissen zouden hebben gehinderd.

De ontslagen betroffen vooral het middenkader, maar ook de regering van premier Tsjernomyrdin bleef vanmorgen niet buiten schot. “De regering, die zich concentreert op financiële stabilisatie, heeft de mensen vergeten die alleen van hun loon of hun pensioen moeten leven”, zei Jeltsin. “De regering zal haar plicht vervullen om de sociale en economische rechten van de mensen te beschermen, òf dit zal worden gedaan door een andere regering.”

De president legde zelf de koppeling met de verkiezingen van 16 juni, waar zijn belangrijkste rivaal de leider van de communistische partij is. “Dit kan onze laatste kans zijn om de vicieuze cirkel te doorbreken en de beweging van Rusland naar democratie en een normaal leven onomkeerbaar te maken”, zei Jeltsin over de verkiezingen. “Als we de sociale en economische rechten van de bevolking niet garanderen, als politieke instabiliteit begint, kan alles verloren zijn en zullen we worden teruggeworpen.”

Ten aanzien van Tsjetsjenië sloot de president een onvoorwaardelijke terugtrekking van de Russische troepen uit. Wel zei hij bereid te zijn na te denken over een 'speciaal statuut' voor Tsjetsjenië binnen de Russische Federatie. Hij sloot evenwel onderhandelingen uit met “bandieten”, dat wil zeggen met de separatistische president Doedajev en zijn aanhangers. Jeltsin zei onlangs dat Doedajev zou moeten worden doodgeschoten, een mededeling die zijn minister van Defensie, Gratsjov, deze week nog eens herhaalde.

Jeltsin zei in zijn toespraak verder dat Rusland zich zorgen maakt dat het Westen de Russische belangen op het wereldtoneel negeert. Hij maakte duidelijk dat de voorgenomen uitbreiding van de NAVO daarbij het belangrijkste probleem van Moskou is.

    • Hans Nijenhuis