Finland gaat met Nederland wapens ruimen in Rusland

IMATRA, 23 FEBR. Finland wil meewerken aan een Nederlands project om chemische wapens te ruimen in Rusland. Het gaat om een opslagplaats in Kamatra, duizend kilometer ten oosten van Moskou, waar mosterdgas is opgeslagen en de grondstof lewisiet.

In de regio Kamatra bestaat angst onder de bevolking dat het milieu ernstig wordt aangetast bij het opruimen van lewisiet en dat de volksgezondheid verder in gevaar wordt gebracht. Minister Voorhoeve (Defensie), op bezoek in Finland, noemde het een “Europese zaak” dat Rusland wordt geassisteerd bij het vernietigen van de veertigduizend ton strijdgassen die daar nog zijn opgeslagen. In een gesprek met zijn Finse collega, Anelli Taina, gaf Voorhoeve aan dat een recente Nederlandse studie ter plekke uitwees dat veel gassen (sommige nog bewaard sinds de Tweede Wereldoorlog) in onveilige vaten zijn opgeslagen en dat ook munitie voorzien van chemische gassen is aangetast door het weer.

Met de Russen bestaat nog een verschil van mening over de aanpak van het project. Nederland zou graag zien dat lewisiet verbrand wordt, maar de Russische autoriteiten zouden arseen willen winnen uit lewisiet en met de verkoop van dat arseen het project financieren. Voorhoeve wil samen met minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) en De Boer (Milieu) later dit jaar geïnteresseerde landen uitnodigen om tot een gezamenlijke aanpak te komen bij het assisteren om de chemische grondstof voor wapens en de gassen in Rusland op te ruimen. Het zal een investering vergen van één of enkele miljarden guldens, zo is de schatting.

Tijdens de besprekingen bleek dat Finland huiverig is voor een gemeenschappelijke veiligheidspolitiek van de Europese Unie. Minister Taina herhaalde dat Finland niet neutraal is, maar wel ongebonden. Zij verwacht niet dat de Europese Unie veel vorderingen zal maken op het terrein van een gemeenschappelijke veiligheidspolitiek in de komende maanden. Finland heeft wel troepen ter beschikking gesteld voor de vredesmacht in Bosnië (IFOR), maar de Finse soldaten mogen niet deelnemen aan het opleggen van vrede daar.

Tijdens een grootscheepse oefening bij de Russische grens werd aan Voorhoeve een mijnopruimingsgevechtswagen gedemonstreerd en de nieuwste gevechtswagen van de Finse Sisu-fabriek, waar Nederland belangstelling voor heeft. Naast de gevechtswagens trok de Finse infanterie op in diepe sneeuw en bij een temperatuur van minus twintig graden. Tienduizend reservisten werden ingezet voor de oefening Kymi 96. In korte tijd kan Finland een half miljoen militairen onder de wapenen hebben. Ieder jaar wordt een deel van de reservisten opgeroepen om een week lang post te staan aan de grens met Rusland die dertienhonderd kilometer lang is. Vandaag heeft Voorhoeve - na een gesprek met Elisabeth Rehn, de speciale vertegenwoordiger van de VN voor de mensenrechten in ex-Joegoslavië - positief gereageerd op het verzoek om deskundigen beschikbaar te stellen voor onderzoek van massagraven in Bosnië. Rehn vertelde Voorhoeve dat zij de beschikking heeft over Amerikaanse satellietfoto's van mogelijke massagraven in de omgeving van Srebrenica. Zij vroeg Voorhoeve verder om steun voor een speciaal team dat de graven moet openen en de daarin aanwezige stoffelijke resten moet identificeren. Het gaat daarbij om pathologen en om mijnenruimers die de weg naar die graven moeten vrij maken.