El Dorado

Sinterklaas, kerst en de boekenweek: sommigen hebben er een hekel aan, anderen leven er het hele jaar naar toe, maar wie wel eens een boekwinkel binnenloopt kan er niet aan ontkomen. Net als de voornaamste huisfeesten van het jaar neemt ook de boekenweek een lange aanloop. Koud is de bodem van het kerstpakket in zicht of het is weer tijd voor de bekendmaking van het thema van de boekenweek.

Met de keuze van dat thema gaat de stichting voor de collectieve propaganda van het boek (CPNB) niet over een nacht ijs. Er worden adviezen ingewonnen, er wordt gewikt en gewogen. Dit jaar is, zo mag men aannemen, na rijp beraad gekozen voor het thema Eeuwig El Dorado. Een gouden vondst is het niet. Tien jaar geleden had El Dorado misschien nog iets anders opgeroepen dan de gedachte aan een Mexicaans restaurant en waren de boeken van Isabel Allende en Gabriel García Márquez niet aan te slepen. Nu wekt de keuze van de CPNB vooral verbazing.

Waarom El Dorado? De feestelijke herdenking van de ontdekking van Amerika, had de aanleiding kunnen zijn, ware het niet dat die vier jaar geleden heeft plaatsgevonden. Nee, de reden is dat men lezers die plezier beleven aan de boeken van Allende en Márquez langs deze weg wil attenderen op het feit dat er nog zoveel andere, minder bekende Latijns-Amerikaanse auteurs zijn. Bovendien heeft de Latijns-Amerikaanse literatuur vijf Nobelprijswinnaars voortgebracht. Maar de piek in de populariteit van Latijns-Amerikaanse literatuur is hier al bereikt en de verkoop heeft zich gestabiliseerd, zonder overigens een dieptepunt te bereiken. Waarom nu leven willen blazen in iets dat niet dood is? Kan het boekenweekgeschenk, dit jaar geschreven door Adriaan van Dis, misschien wat gewicht in de schaal van de CPNB leggen? Nee, want dat speelt zich af op een eiland voor de kust van Afrika.

Dat het ook anders kan werd bewezen in 1993, toen de boekenweek in het thema stond van de poëzie. Het bleek een schot in de roos, een succes bovendien waar niemand op had gerekend. Poëzie is niet populair, nieuwe bundels worden slechts in beperkte kring gelezen en ook het uitgeven ervan is iets voor liefhebbers. De boekenweek bracht daar verandering in; de verkoop van poëzie steeg in niet onbelangrijke mate en is ook nu, drie jaar later, nog hoger dan voorheen. Een beetje durf kan dus geen kwaad.

Als er dan toch voor een landenthema gekozen wordt, wat El Dorado in feite is, zijn er wel avontuurlijker onderwerpen te bedenken. Scandinavië bijvoorbeeld. Hedendaagse schrijvers uit het Hoge Noorden genieten lang niet zo'n brede literaire erkenning als hun Latijns-Amerikaanse collega's. Ook de Scandinavische letteren hebben trouwens Nobelprijswinnaars voortgebracht, tien om precies te zijn. De laatste tijd ligt er een opvallend hoog aantal vertalingen van Scandinavische literatuur in de winkel en er staan er nog meer op stapel. Dat leeft, er hangt daar iets in de lucht. Uitgeverij De Bezige Bij pikte het op en in april komen ze daar met een grote Scandinavië-actie.

De boekenweek is dan helaas al voorbij.

    • Ilse van der Velden