Dienstplicht verdwijnt, discussie over sociale variant

PARIJS, 23 FEBR. Afschaffing van de militaire dienstplicht rond de eeuwwisseling. Die beslissing staat vast, maar overigens geeft president Chirac zijn landgenoten een paar jaar voor een brede maatschappelijke discussie over twee varianten van 'solidariteits-werk'.

De dienstplicht wordt door voorstanders, zoals de oud-ministers van defensie Léotard en Chevènement, gezien als een essentieel samenbindend element van de Franse republiek. De president toonde zich gisteravond in zijn tv-optreden niet blind voor dat argument maar gaf meer gewicht aan de noodzaak in de toekomst te kunnen beschikken over een 'geprofessionaliseerde' krijgsmacht.

Tot het eerste jaar van de volgende eeuw blijven de huidige verplichtingen bestaan. Over de militaire dienstplicht voor mannen bestaat veel onvrede omdat velen er onderuit komen of aangenamer werk doen. De krijgsmacht kan niet meer mensen gebruiken en kan evenmin het werk interessanter maken, terwijl de recruten te kort (tien maanden) blijven om technisch veeleisende taken onder de knie te krijgen.

Chirac tracht aan de diverse overwegingen tegemoet te komen en tegelijk de discussie binnen overzichtelijke oevers te leiden door twee alternatieven aan zijn landgenoten voor te houden. De eerste luidt: handhaaf een korte dienstplicht (zes maanden) voor mannen; twintig procent daarvan kan militaire taken verrichten, terwijl de overigen nuttig werk elders doen. De tweede optie is: organiseer een ook grotendeels sociale dienst, op vrijwillige basis, voor mannen en vrouwen, en tracht die niet alleen nuttig maar ook aantrekkelijk te maken door werk- of salarisvoordelen na afloop. In dat laatste geval zou iemand die vrijwillig dient bij de gendarmerie (het enige krijgsmacht-onderdeel dat wordt uitgebreid) bij voorrang een vaste baan kunnen krijgen. Voor taken bij ziekenhuis, bejaardenzorg, cultuur, e.d. zou de vrijwillige diensttijd kunnen meetellen bij de salaris- en pensioenopbouw.

Een bezwaar kleeft aan verplichte sociale varianten: het Europees en wereldwijd verbond op dwangarbeid. Minister van defensie Millon veegde het vanmorgen van tafel, maar het recht kan de discussie aanzienlijk versmallen. Zeker als de werkloosheid hoog blijft, mede dankzij de herstructurering van het militair-industrieel complex.