Vloedgolf van 300 jaar geleden overspoelde Noordwest Amerika

De indianen van Noordwest-Amerika weten het nog steeds: volgens een oude legende vond er gedurende een winternacht in het verre verleden een verwoestende aardbeving plaats. De gevolgen waren voor de kustbewoners desastreus. In Nature (18 jan.) geven Japanse onderzoekers een nauwgezette reconstructie van de gebeurtenissen van toen.

Aardbevingen eisen vaak de meeste slachtoffers wanneer het epicentrum in zee is gelegen ('zeebeving'). Dat komt doordat zo'n beving een schokgolf in het water veroorzaakt, die zich uit in de vorm van een vloedgolf. Waar het kustwater ondiep wordt, neemt de hoogte van de kruin van de vloedgolf toe, waardoor grote stukken van de kust onder een watermassa kunnen worden bedolven. Bij een beving met een magnitude van IX op de schaal van Mercalli-Richter kan de vloedgolf een hoogte van meer dan 20 m bereiken.

Diverse geologische aanwijzingen geven aan dat omstreeks 300 jaar geleden een grote vloedgolf de kust van NW-Amerika (ongeveer op de grens van Canada en de Verenigde Staten) moet hebben bereikt. Uit documenten bleek de Japanse onderzoekers dat er een zware beving moet hebben plaatsgevonden in het jaar 1700. Gezien de grenzen van de aardschollen (die bij hun relatieve bewegingen voor aardbevingen zorgen), lag een positie voor de kust van de Verenigde Staten het meest voor de hand.

Die positie klopte ook met de diverse beschrijvingen van de effecten in Japan. Niet overal was de vloedgolf even hoog, en niet overal kwam de vloedgolf gelijktijdig aan. Combinatie van de gegevens leidde tot de conclusie dat het epicentrum ongeveer moet hebben gelegen op de plek waar de Juan de Fuca schol onder de Pacifische schol wegschuift, voor de kust van de staten Oregon en Washington.

In diverse Japanse aantekeningen is terug te vinden dat de vloedgolf daar, afhankelijk van de plaats, op 27 of 28 januari 1700 aankwam, en ook het tijdstip waarop dat gebeurde. Inmiddels bestaan er zo nauwkeurige modellen van het verloop van vloedgolven, dat de onderzoekers in staat waren om exact te bepalen wanneer de beving voor de kust van Amerika moet hebben plaatsgevonden: op 26 januari 1700 (Gregoriaanse jaartelling), om 9 uur 's avonds (lokale tijd). De magnitude was ongeveer 9.

    • A.J. van Loon