Nieuws

Op 7 december vorig jaar kreeg mevrouw Netelenbos dertien lichtblauwe boekjes. Op de omslagen staat 'Advies examenprogramma's havo/vwo' en de naam van het vak of de vakken. Ik heb er vier. De dikte varieert van 329 bladzijden biologie, natuur- en scheikunde tot 42 bladzijden Algemene Natuurwetenschappen.

De boekjes zijn te koop bij het SLO, de Stichting Leerplanontwikkeling. (Niemand weet precies wat een leerplan is en daarom weet niemand ook wat het SLO doet. Een examenprogramma bestaat uit een korte opsomming van wat geëxamineerd zal worden. Een leerboek beschrijft uitgebreid wat je moet leren om het examen te halen. Een leerplan is iets er tussenin, zo onthoud ik het maar. Leerplannen zijn handig voor leerboekenschrijvers. Verder zijn ze niet zo handig.)

“Deze concept-examenprogramma's (de inhoud van de dertien lichtblauwe boekjes, RK) voor havo en vwo zijn door de enorme inzet van circa 150 deskundigen uit het voortgezet en hoger onderwijs tot stand gekomen in een relatief korte periode”, schrijft de opdrachtgever van die 150, de Stuurgroep Profiel Tweede Fase. De 'enorme inzet' en de 'korte periode', dat klopt. In die dertien boekjes staat wat, afgezien van kleine aanpassingen na '98 geleerd moet worden. Verplichte kost voor leraren in de bovenbouw havo en vwo. Met de programma's in de hand zijn leerboekenschrijvers al aan het werk.

Het meest interessant zijn de nieuwe vakken: Algemene Natuurwetenschappen (ANW), Culturele en Kunstzinnige Vorming (CKV) en Mens en Maatschappijwetenschappen (MMW). Alle havo- en vwo-leerlingen zullen onderwijs in deze drie vakken krijgen en wel gedurende 160 tot 200 'studielasturen', dat komt overeen met drie tot vier lesuren per week een jaar lang.

Ook interessant is de afwezigheid van een nieuw vak: techniek. “Wat voor gebouwen tref je aan in een stad”, vraag ik wel eens in de klas. Huizen, ziekenhuizen, scholen, winkels, bibliotheken, dat weten ze wel. Ze vergeten de fabrieken. O ja, fabrieken, aan de rand. Ze realiseren zich niet, net als veel volwassenen denk ik, dat de balpen, de computer, de trui, de schooltas, de boeken, het lamplicht, dat al die dingen produkten van techniek zijn. Dat de moderne wereld draait om en dankzij de techniek. De lobby voor het vak techniek in de bovenbouw is helaas mislukt.

Die andere drie zijn leuke klutsvakken: ANW, is gemengde natuurkunde, scheikunde en biologie; CKV, is een shake van muziek, beeldende vakken, dans en drama; MMW, is geklopt en geroerde geschiedenis, aardrijkskunde, maatschappijleer en economie. Nou ja, leuk. Van mevrouw Budé stond 4 januari op deze pagina een brief met een helder standpunt.

Mevrouw Budé is voorzitter van de vakvereniging van geschiedenisdocenten, de spreekbuis van de Nederlandse leraren geschiedenis. Haar brief eindigt zo: “Goed en voldoende geschiedenisonderwijs kan de 'maatschappijvakken' grotendeels vervangen en is zeer zeker een alternatief voor het nieuwe, 'bedachte', in het wetenschappelijk onderwijs niet bestaande 'vak' Mens en Maatschappijwetenschappen. Ik hoop dat de politici overtuigd kunnen worden van de nutteloosheid van dit nieuwe 'vak' en de noodzaak van geschiedenis verplicht.”

Er schijnt in de geschiedenishoek een ware opstand tegen het vak MMW te zijn. Schei toch uit, mevrouw Budé. Geschiedenis wordt toch geen examenvak. Dat lukt u niet. Help mee MMW te laten slagen, ook in uw belang. Dat dit nieuwe vak niet een afgeleide is van een wetenschappelijke discipline is alleen maar een voordeel. Ons onderwijs lijdt aan een overmaat verdunde wetenschap en een tekort aan werkelijkheid.

    • Rob Knoppert