Hier & daar

Informatie over 'Paul van Ostaijen 100' via tel.: 0032 3 2328428 of internet http://www.atms.be/pvo/.

VAN OSTAIJEN IN ANTWERPEN

Het kan de Antwerpenaren onmogelijk ontgaan: 1996 is uitgeroepen tot het Paul van Ostaijen jaar, en dat zullen ze weten. Met een lawine aan evenementen wordt de honderdste verjaardag gevierd van de in 1928 overleden dichter, die tijdens zijn leven werd verguisd en vergeten. Onder de titel 'Paul van Ostaijen 100' heeft zijn geboortestad Antwerpen een grootschalig project georganiseerd om, aldus de bijbehorende brochure, “een historische schuld” af te lossen.

Startschot van het Van Ostaijen-jaar wordt gegeven op 22 februari, de geboortedag van de dichter. Onder de titel 'De stad groet 's morgens de dingen', zullen Antwerpse schoolkinderen en gemeente-ambtenaren van achter hun loket gedichten declameren - dit laatste als verwijzing naar Van Ostaijens eerste baan als stadhuisklerk. Ook de gemeenteraads- en collegeleden laten zich niet onbetuigd. Tijdens een speciale zitting dragen ook zij poëzie of proza voor, liefst iets dat verband houdt met hun functie. Alle raadsleden, ook die van het extreemrechtse Vlaams Blok, mogen het woord nemen, met een maximum van vijf minuten per persoon.

Later op de dag wordt op de Pottenbrug een bronzen standbeeld onthuld. Vervolgens wordt de tentoonstelling 'Paul van Ostaijen' geopend, in het Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven, met als pronkstuk het originele manuscript van de dichtbundel Feesten van Angst en Pijn. Om half elf 's avonds, op de minuut af honderd jaar nadat de Antwerpenaar werd geboren, gaat in de Bourlaschouwburg de voorstelling Hartelik, uw Paul van Ostaijen in première.

Vrijdag opent in het Stedelijk Prentenkabinet de expositie 'Paul van Ostaijen in beeld. Grafiek en tekeningen van tijdgenoten'. Vijf koren zingen zaterdag in het centraal station op muziek gezette gedichten, terwijl kinderen poëzie voordragen op de Meir. In de nacht van zaterdag op zondag heeft in het zuidstation 'De nacht van Van Ostaijen' plaats, een opvoering van schrijvers, performers en musici, onder wie dEUS-zanger Tom Barman, die werk brengen in de geest van de dichter. Voorts rijdt er een met dichtregels beschilderde tram door de Scheldestad en worden in de loop van het jaar zes verschillende affiches met vers en proza uitgebracht.

Een greep uit het vervolgprogramma. In Aalst gaat op 22 maart de muziekproduktie 'Music-Hall' in première, geregisseerd door Guido Lauwaert. In april is de voorstelling 'Vorm Vormt Vormen' te zien in de Bourlaschouwburg, waarin poëzie van de Antwerpse modernist wordt voorgedragen en toegelicht. Het Filmmuseum van de Scheldestad brengt die maand een programma over Van Ostaijen en zijn nooit verfilmde scenario 'Bankroet Jazz'. In juni wordt de tentoonstelling 'Paul van Ostaijen en de gebroeders Jespers' geopend in het Antwerpse Hessenhuis. En in augustus zal geluidskunstenaar Frédéric Le Junter in een naaiatelier een ode brengen aan Singer.

Behalve het ambitieuze project 'Paul van Ostaijen 100', waarvan de fraaie brochure volgens een woordvoerder ongetwijfeld een collector's item wordt, zijn er ook bescheidener initiatieven om de dichter te eren. Zo wordt in kasteel Steytelink in Wilrijk (bij Antwerpen), in oktober een tentoonstelling georganiseerd met poëzieposters en -kaarten met gedichten van Van Ostaijen, geïllustreerd door gehandicapten. Het antiquariaat Demian organiseert een kleine expositie, met onder andere eerste drukken met opdracht van de auteur. De Antwerpse deelgemeente Merksem organiseert 'Van Ostaijen in bits en bytes': werk van de schrijver verwerkt in een grafische computer en uitgebracht op cd-rom.

Ook de media doen mee aan de hype. Het tijdschrift Knack bracht twee voorpublikaties uit Dichter in Berlijn. De ballingschap van Paul van Ostaijen (1918-1921) van Marc Reynebeau. Op Valentijnsdag publiceerde het weekblad brieven van de dichter aan zijn grote liefde Emma Clément. Het dagblad De Standaard geeft een themanummer uit voor scholieren, terwijl radio-3 in honderd mini-afleveringen een selectie uitzendt uit het werk van de dichter. Op de televisie worden zijn Berlijnse jaren belicht en in september wordt een portret van Van Ostaijen uitgezonden, ongeveer tegelijkertijd met de première van 'De bezette stad' door De Internationale Nieuwe Scène.

Hoewel er nog geen Paul van Ostaijen-bekers, -bier of -dassen zijn gesignaleerd - wel T-shirts en bureauonderleggers - is er kritiek te horen op de overkill aan evenementen. “Paul van Ostaijen zelf is tegen het Ostaijen-jaar, daar kunnen we wel van uitgaan”, schreef onlangs het weekblad Humo. Immers, in 1914 schamperde de toen achttienjarige over de 'tingeltangelreklaam' tijdens het Van-Gogh herdenkingsjaar. Schrijver Marc Reynebeau is “het al beu nog voor het begonnen is, zóveel wordt er aangekondigd”. Zelfs een van de mede-organisatoren van het herdenkingsjaar, literatuurwetenschapper Geert Buelens, wordt het te veel. In een interview met het dagblad De Morgen stelt hij voor te doen waar het allemaal om begonnen is: het werk van Van Ostaijen (her)lezen.

RESTAUREREN

In Museum 't Oude Slot in Veldhoven is nog t/m 25 feb de tentoonstelling te zien 'Restaureren, een museumtaak?' Op 25 feb kan iedereen die vragen heeft op het gebied van restauratie er terecht met een voorwerp (van emaille of keramiek, een snaar- of tokkelinstrument, boeken en prenten, smeedwerk of uur- en speelwerken). Het gaat NIET om een taxatie.

Open van 13-17u. Toegangƒ 2,50, resp. ƒ 1,-. Museum 't Oude Slot, Hemelrijken 6, Veldhoven. Inl 040-2533160.

TIMING

Op dinsdagavonden in feb en mrt doet 'Timing', een initiatief van De Appel ism Macha Roesink/Rhizone, verslag van actuele ontwikkelingen in de beeldende kunst. Dit gebeurt aan de hand van video's, films, documentaires, performances en tapes uit het Appel-archief, ingeleid door een gastspreker.

Open di van 12-22u. Timing begint om 20u. Bar open 19u.De Appel, Nwe Spiegelstr. 10, Amsterdam. Inl 020-6255651

    • Birgit Donker