Europa (m/v)

GELEIDELIJK worden er meer wensenpakketjes bekend met betrekking tot de aanstaande herziening van het Verdrag van Maastricht. Na het rapport van de Reflectiegroep die onder voorzitterschap van de Spaanse staatssecretaris Westendorp de problemen inventariseerde, komen nu de suggesties los voor oplossingen. Via een geïnspireerd lek in Le Figaro deze week werd bekend wat president Chirac zoal voor ogen staat. En dat is minder schokkend dan uit verscheidene eerdere, nogal harde standpunten van het Franse staatshoofd had kunnen worden opgemaakt.

Frankrijk doet een poging het midden op te zoeken tussen de vanouds streng federale opties van de bondsrepubliek en de nationalistische behoudzucht van de Britse Tories. Dat heeft mogelijk vooral te maken met het inzicht dat Duitsland bezig is op allerlei gebied geleidelijk aan het voortouw van Parijs over te nemen. Als dat zo is past een nuancering van de Franse opstelling in de Europese Unie bij Frankrijks toenadering tot de NAVO en bij Frankrijks bereidheid een einde te maken aan zijn eenzame arbeid aan de vervolmaking van zijn atoomwapen. Frankrijk heeft opgehouden de toon te zetten en de gevolgen daarvan zijn terug te vinden in de suggesties voor verdieping en uitbreiding van de Europese Unie.

ALLEREERST is er de steeds weer herhaalde betuiging van trouw aan de criteria voor toetreding tot de Economische en Monetaire Unie en voor deelneming aan de euro. Maar daarenboven demonstreert Parijs belangstelling voor het uitbreiden van de beleidssectoren waar, ook buiten het 'acquis communautair', besluiten met meerderheid van stemmen worden genomen. Dat op zijn beurt is overeenkomstig de beschikkingen in het Verdrag van Maastricht, maar het is bemoedigend dat de Fransen eigener beweging zich hieraan willen verbinden.

Vanuit de federalistische hoek bekeken zitten er wel wat angels en klemmen aan de Franse ideeën. Zo voorziet Parijs een wijziging van de stemverhoudingen binnen de Raad van Ministers ten koste van de kleinere landen en wenst het vast te houden aan het recht van fundamenteel bezwaar van iedere lidstaat afzonderlijk, een recht dat in de praktijk als een veto zou kunnen werken. Om de eenheid van de Unie naar buiten te bevorderen wordt gedacht aan de benoeming van een Hoge Vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijke Buitenlands en Veiligheids Beleid, een functionaris die al bekendheid heeft verworven als meneer of mevrouw GBVB. Ten slotte is er het (evenmin gloednieuwe) voorstel naast de Commissie de lidstaten het recht van initiatief te verlenen.

ER IS ALLES voor om het Franse gedachtengoed scherp tegen het licht te blijven houden, maar, als er geen sprake blijkt te zijn van optisch bedrog, dient er ruimte te worden gemaakt voor de erkenning dat er beweging zit in historische Franse dogma's. En dat zou aanleiding moeten zijn voor een pragmatische benadering. De geldige vraag of de Pavlov-reacties uit Den Haag op de Franse opstelling ten aanzien van het verdrag van Schengen in dit verband praktisch mogen worden genoemd, is dus op zijn minst aanleiding voor zelfonderzoek.

Monsieur of madame Europe zal toch zeker Franse gelaatstrekken blijven vertonen.