Herinneringen van Derek Jarman aan jeugd

Glitterbug. Regie: Derek Jarman, Co-regie: David Lewis. In: Amsterdam, Desmet

Al in maart 1994, een paar weken na het overlijden op 51-jarige leeftijd van schilder-regisseur Derek Jarman aan aids, zond de BBC zijn laatste werk uit. Glitterbug, een compilatie van een uur uit ruim vijftien uur super-8-filmpjes, die Jarman sinds 1970 opgenomen had in de Londense homoseksuele kunstwereld en in de marge van zijn speelfilms, is meer een document dan een testament. Als reflectie op leven en sterven van de hemelbestormer en decadente romanticus Jarman voldeed Blue, de 'film' zonder beeld - of tegen een egaal blauwe achtergrond afgespeeld klankbeeld - die Jarman een jaar eerder voltooide. Met enige goede wil kun je in Glitterbug het complement zien: een non-verbale parade van gezichten, gebaren, feesten, stranden, lichamen, zonder een andere betekenis dan de herinnering aan jeugd, gezondheid, vreugde en genot. De muziek van Brian Eno voegt daar slechts associatieve meerwaarde aan toe.

De 'home movies' van Jarman vertederen, en dat effect hoeft niet per se veroorzaakt te worden door de specifieke context van de beelden. In steeds bredere kring breekt het besef door dat privé-video's minstens zo veel magie, ontroering en identificatie kunnen oproepen als voor de openbaarheid gecomponeerde filmbeelden. Toch neutraliseert juist de maatschappelijke uitzonderingspositie van Jarmans gideonsbende in dit geval de mogelijke vertedering. Glitterbug balanceert ongelukkig tussen kunst en bewegende kiekjes voor het familiealbum. Vlak na Jarmans dood vervulde het document een functie voor de nabestaanden, in het licht van de eeuwigheid lijkt het een overwegend futiele onderneming.

    • Hans Beerekamp