Tijdelijk doorgaan Fokker kost staat twee miljard

DEN HAAG, 20 FEBR. Een tijdelijk zelfstandig doorgaan van Fokker kost de Nederlandse overheid ruim 2 miljard gulden. Dat hebben Fokker en de bewindvoerders vorige week informeel en schriftelijk aan Kamerleden, minister Wijers (Economische Zaken) en andere betrokkenen laten weten.

Bij het plan voor een zelfstandig Fokker - een optie die de bewindvoerders achter de hand houden voor het geval overname door Bombardier of het Koreaanse Samsung niet lukt vóór Fokkers boedelkrediet is uitgeput - gaat het om drie vormen van financiering, waarbij de overheid betrokken is. De overheid moet twee jaar lang exportkredieten ter waarde van 500 miljoen per jaar verlenen. Verder moet er per afgezet vliegtuig verlies worden afgedekt. In de huidige marktsituatie is het nog niet mogelijk om vliegtuigen winstgevend te verkopen. Hoeveel steun hiermee in totaal gemoeid is hangt af van het aantal verkochte vliegtuigen. Verder is er een ontwikkelingskrediet nodig voor het “doorontwikkelen” van bestaande toestellen, met name de Fokker 70. Het gaat daarbij om een “revolving fund”, waarbij kredieten worden verleend die per verkocht vliegtuig geleidelijk worden terugbetaald.

Intussen moet het zelfstandige Fokker wel naar een strategische partner op zoek, want de Nederlandse vliegtuigbouwer kan ook volgens de bewindvoerders op lange termijn niet zelfstandig voortbestaan.

Concrete cijfers voor het stand alone scenario zijn niet genoemd, beamen betrokkenen. “Maar al rekenend kom je in de richting van wat DASA voor de continuïteit van Fokker wilde, circa 2,5 miljard gulden. Het kan echter ook minder zijn.”

PvdA-Tweede Kamerlid W. van Gelder noemt een overheidssteun van ruim 2 miljard gulden, in navolging van Wijers eerder, “buiten proportie”.

Van Gelder gaat ervan uit dat Fokker “na een overname door het Canadese Bombardier zonder al te veel overheidssteun kan overleven”. “Wanneer de bewindvoerders het kernbedrijf van Fokker in Papendrecht en op Schiphol-Oost, dat nu uitstel van betaling heeft, failliet verklaren, hetgeen voor de hand ligt”, aldus Van Gelder, “dan leidt dat tot een zodanige kostprijsverlaging dat er niet veel overheidsgeld meer bij hoeft”, zegt hij.

Met een faillissement van Fokker raakt de overheid voor 800 miljoen gulden aan oude ontwikkelingskredieten kwijt. De gemiddeld drie miljoen gulden die per afgeleverd vliegtuig aan de Nederlandse staat moeten worden terugbetaald vervallen na een faillissement. Verder verdwijnt bij een faillissement de zogenoemde “ijsberg”, geactiveerde kosten die als negatief eigen vermogen op de balans van het huidige Fokker staan. Als dit negatieve eigen vermogen daalt, verminderen ook de rentelasten. “De kostprijs per vliegtuig daalt dus flink”, aldus Van Gelder. “Als het kernbedrijf van Fokker door haar poten zakt, ontstaat een opgeschoonde balans. Als de voorgenomen reorganisaties op het hoofdkantoor worden doorgevoerd, krijgt Bombardier een redelijk gezond bedrijf in handen, dat zonder veel overheidssteun moet kunnen voortbestaan.”

Voor het leasen van vliegtuigen moet moet wel iets geregeld worden. “Maar daarvoor hoeft de overheid geen honderden miljoenen in een fonds te storten”, zegt Van Gelder.

Bombardier heeft het voordeel dat het beschikt over kennis en know how op het gebied van vliegtuigbouw en financieel management, zo wordt in Den Haag gezegd. Nadeel is dat het concern niet over zoveel financiële middelen beschikt als het Koreaanse Samsung, dat inmiddels ook is begonnen met een uitgebreid onderzoek naar de stand van zaken bij Fokker.

De huidige afkoelingsperiode van Fokker wordt met vier weken verlengd. De bewindvoerders hebben dat bij de rechtbank in Amsterdam aangevraagd. Dat betekent dat schuldeisers ook in de komende weken geen al afgeleverde goederen bij Fokker kunnen opeisen. De eerste termijn van vier weken loopt dinsdag af. De Nederlandse staat heeft de bij Fokker betrokken banken ruim 384 miljoen gulden betaald. De staat had garanties gegeven op bankleningen voor de ontwikkeling van de Fokker 70 en 100 en de voorfinanciering van vier Fokker 60's Utility-vliegtuigen voor Defensie.