Massaprotest Spanje tegen terreur

MADRID, 20 FEBR. Honderdduizenden Spanjaarden hebben gisteravond in het centrum van Madrid gedemonstreerd tegen het aanhoudende terreurgeweld van de Baskische afscheidingsbeweging ETA. Onder de demonstranten - volgens sommige schattingen bijna een miljoen - bevonden zich vertegenwoordigers van vrijwel alle politieke en maatschappelijke organisaties van Spanje.

De demonstratie, onder het motto 'Tegen geweld en terrorisme, voor de vrijheid', vulde gedurende enkele uren van de avond de binnenstad van Madrid. De manifestatie, die was uitgeroepen na de moorden de afgelopen weken op de rechtsgeleerde Francisco Tomás y Valiente in Madrid en de Baskische advocaat Fernando Múgica in san Sebastián, werd aangevoerd door een groep familieleden van de slachtoffers van de ETA in de laatste maanden. Zij droegen een breed spandoek met een tekst tegen het terrorisme.

Direct achter hen liep een groep politici, onder wie premier Felipe González, voormalig regeringsleider Adolfo Suárez en de rechtse oppositieleider José María Aznar. Laatstgenoemde ontsnapte vorig jaar in Madrid tenauwernood aan een moordaanslag met een een zware autobom van de ETA.

De stilte van de protesttocht werd af en toe onderbroken door spreekkoren met “Basta Ya” ('Nu is het genoeg') en “No son Vascos, son asesinos” ('Het zijn geen Basken, maar moordenaars'). Ook werd opgeroepen tot de vrijlating van de twee gijzelaars die de ETA in handen heeft. Het gaat daarbij om de Baskische transportondernemer Aldaya, die sinds begin mei vorig jaar door de ETA wordt vastgehouden, de langste gijzeling van de ETA tot dusver.

Volgens het dagblad El País heeft de familie van Aldaya inmiddels 1,4 miljoen gulden aan losgeld betaald voor zijn vrijlating. Afgezien van Aldaya houdt de ETA nu sinds enkele weken de gevangenisdirecteur José Antonio Ortega vast.

De demonstratie gisteravond in Madrid verliep vreedzaam. Een groep ultra-rechtse demonstranten die een spandoek uitrolden waarin de doodstraf werd geëist voor ETA-terroristen werd massaal uitgefloten. Op het eindpunt van de demonstratie op de Puerta del Sol, een plein in het centrum van Madrid, las Quico Tomás y Valiente, zoon van de vorige week vermoorde ex-president van het Constitutionele Hof, een verklaring voor waarin hij opriep om op de bres te staan voor de democratische vrijheden in Spanje.

De Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzón heeft gisteren opnieuw een video- en een geluidsband met verkiezingsmateriaal van de politieke tak van de ETA, Herri Batasuna (HB), in beslag laten nemen. De actie volgt, nadat Garzón dit weekeinde reeds besloot HB aan te pakken wegens “steun aan een gewapende bende”. De regering-González heeft vorige week justitie opdracht gegeven te onderzoeken of organisaties die de ETA steunen kunnen worden verboden. Vandaag is het HB-kamerlid Jon Idígoras voor verhoor opgeroepen door Garzón.

De demonstratie van gisteravond leidde tot een tijdelijke luwte in de stembusstrijd voor de landelijke verkiezingen die drie maart worden gehouden. Hoewel González en oppositieleider Aznar elkaar gisteren broederlijk de hand schudden, is er tussen de socialisten en de conservatieve partij van Aznar de afgelopen dagen een felle polemiek gaande. Inzet is de verkiezingsvideo van de PSOE van González, die volgens de aanhangers van Aznar “gewelddadig en pornografisch” is.

De video toont onder meer een vals blaffende hond, een uitslaande bosbrand en een marionettenspeler, afgewisseld met portretten van Aznar en diens naaste medewerker Alvarez Cascos. Volgens aanhangers van de oppositieleider roept dat herinneringen op aan nazistische propagandamiddelen. Hoewel van socialistische zijde is gereageerd dat de video het antwoord is “op drie jaar brutale propaganda” van de conservatieven, zal eind deze week de propagandafilm worden vervangen door een mildere versie.